Những người bóng dài – Hans Ruesch

.

… người hạnh phúc nên người muốn đem lại tươi vui và tốt lành cho những người xung quanh. Chỉ những kẻ bất hạnh mới ăn cắp, đánh nhau và giết nhau.”

.

Tựa sách : Những người bóng dài/ Xứ sở những người bóng dài – Top of the world

Tác giả : Hans Ruesch

Dịch giả : Hoàng Đình Trực

Nxb Thanh Hóa 1988/1997

.

~oOo~

.

Cuốn sách này tôi đã nghe tên từ khi còn nhỏ nhưng nay mới có dịp đọc. Bản tôi đọc là ebook nên không rõ type từ sách của nhà xuất bản nào, nhưng theo lời bố tôi thì sách đã từng in ở Việt Nam cách đây khá lâu, có lẽ khi nào lục lại tủ sách cũ thấy sách tôi sẽ bổ sung thông tin sau vậy.


Top of the world – Những người bóng dài được viết vào năm 1950 bởi Hans Ruesch – một nhà văn Thụy Sĩ. Đây là câu chuyện kể về cuộc sống thường nhật của người dân Eskimo vùng cực Bắc – “Top of the world” và vị trí địa lý này cũng là lý do để ở bản dịch, người dịch quyết định chọn tên là “Những người bóng dài“. Trong tác phẩm trên đây, chúng ta sẽ được biết đến việc người Eskimo có tập quán ra sao, săn gấu như thế nào, các thứ bùa chú, lòng hiếu khách, cách lý giải thế giới… Điều này thiết nghĩ sẽ là một trải nghiệm rất thú vị, đặc biệt ở cách nói chuyện thường dùng ngôi thứ ba một cách hết sức khiêm tốn của họ.

Tuy nhiên, nếu chỉ hấp dẫn về mặt thông tin thì tác phẩm hẳn đã không có sức sống bền lâu đến vậy. Đem cái nhận thức của một kẻ hậu sinh cách thời điểm Hans Ruesch viết sách hơn 50 năm để đọc nó, tôi không khỏi cảm thấy ngỡ ngàng. Top of the world không chỉ nói về người Eskimo mà nó còn miêu tả lại sự va chạm giữa hai nền văn hóa khác nhau, đó là văn hóa của dân Eskimo bản địa và nền văn hóa của người da trắng khi những người này bắt đầu xâm nhập cánh đồng băng vĩnh cửu. Cũng như mọi tác phẩm cùng đề tài, cuốn sách cũng bắt đầu bằng việc khiến người đọc ngạc nhiên trước những tập tục, tín ngưỡng kì lạ của dân bản xứ. Ví dụ như một đoạn dưới đây:

.

“Vậy ai làm ra những người đầu tiên?

– Con quạ đen.

– Vậy ai làm ra con quạ?

– Có một lần một tiếng nổ dữ dội làm băng tách ra và tiếng nổ đó tạo ra con quạ. Nó đen vì lúc đó chỉ có đêm tối mà thôi. Trong đêm tối mù mịt ấy, cảm thấy cô đơn, mệt mỏi, nó bèn lấy đất sét nặn ra những người đàn ông bé nhỏ. Những người đàn ông ấy buồn chán vì không có ai cãi cọ, họ lấy tuyết nặn đàn bà.

– Bây giờ con quạ ấy đâu rồi?

– Chết rồi. Con người bé nhỏ vừa lớn lên đã giết nó.

– Vì sao?

– Để ăn thịt. Họ hành động như thế trước khi hiểu rằng chỉ có quạ ấy mới có thể làm cho con người bất tử.”

.

Họ tin rằng nếu không trả xương hải báo lại cho biển sau khi săn thịt nó thì biển sẽ không cho họ hải báo lần sau, tin rằng nếu nhổ nước bọt vào mồm con hải báo vừa săn thì linh hồn con hải báo ấy sẽ báo cho bạn bè hãy đến đó cho họ săn bởi lẽ chúng sống trong nước mặn, lúc nào cũng khát, nhất định sẽ đến để xin con người nước ngọt nữa… Những điều này không phải vừa thú vị vừa buồn cười ư?

Nhưng, khoan đã. Liệu chúng có thực sự ngô nghê, buồn cười như ta nghĩ chăng?

Cuộc hành trình của gia đình người Eskimo trong truyện sẽ cho chúng ta câu trả lời một cách tự nhiên và tinh tế nhất. Hans Ruesch rất biết cách đặt ra vấn đề rồi khéo léo xây dựng các tình huống ấy để bản thân người đọc có thể chiêm nghiệm và nhận ra hàm ý trong tác phẩm. Những người da trắng họ đem đến súng, dầu hỏa, những sợi dây thủy tinh… và Thiên Chúa. Nhưng Thiên Chúa ở đây lại ẩn hiện dưới muôn vàn khuôn mặt, sẵn sàng biến đổi theo những mục đích khác nhau, đối lại, người dân bản địa chỉ có một tấm lòng chân thật thậm chí nhiều lúc thành khờ khạo. Ấy thế nhưng chính dưới sự chân thật ấy, thế giới của người da trắng hiện lên vô cùng sắc nét.

Và cái gọi là “văn minh” mà nhà thờ mang đến có cần thiết không khi mà lão thầy lang tưởng như chỉ biết những phép thuật tưởng tượng lại có thể khuyên một cô gái của dân tộc mình rằng :

.

Vậy thì cô bé ngu ngốc nghe đây. Mỗi bộ tộc có một Chúa của mình, vì Chúa là hình ảnh do con người tưởng tượng ra. Do vậy người ngu ngốc có Chúa ngu ngốc và những kẻ thông minh có Chúa thông minh, người tốt có Chúa tốt, kẻ xấu có Chúa xấu…

Chúa của cô phải là người do cô tưởng tượng, phải là một người săn bắn vui tươi, hảo tâm, luôn luôn chia đồ săn được và cười với tất cả các cô gái và cho con tất cả mọi nhà. Chúa của cô không sống trong ngôi nhà bằng gỗ nóng bức được sưởi bằng than mà sống trong vùng băng tuyết rộng lớn. Người không sợ rét vì bụng người đầy mỡ. Không bao giờ cô tin vào một vị Chúa muốn trả thù vào những đứa con do mình tạo ra với bao nhiêu thiếu sót. Đó là Chúa giả và những kẻ tuyên truyền giáo lý ấy không biết gì, cô hiểu chứ?”

.

Nếu một cuốn sách hay là khi ta đọc xong, nó có thể khến ta hiểu rõ hơn về bản thân mình thì Top of the world chính là một tác phẩm như vậy. Nội dung truyện có thể cách rất xa chúng ta về cả không gian và thời gian, song nội dung tinh thần mà nó mang đã được khái quát lên một tầng nghĩa mới, rộng hơn rất nhiều. Cách hành văn hoàn toàn mộc mạc không hoa mỹ, tâm lý nhân vật cũng không miêu tả tỉ mỉ như một số truyện hiện đại, câu chuyện này tự thân nó đã có cách biểu hiện đặc sắc của riêng mình. Vậy nên đây hẳn nhiên là một cuốn sách dành cho những ai yêu mến văn chương đích thực chứ không chỉ đơn thuần muốn hướng đến thứ sách giải trí đọc dễ và quên nhanh.

.

Top of the world đã được dựng thành phim với tên “The savage innocents”, đạo diễn bởi Nicholas Ray với Anthony Quinn vào vai chính. Phim được đề cử cho giải Quả cầu vàng vào năm 1960. Bob Dylan vì yêu thích bộ phim mà viết bài hát Quinn the Eskimo.

by chiemphong

Advertisements
    • tuan8826
    • July 30th, 2010

    Xứ sở những bóng dài-NXB Thanh Hóa-1988
    Những người bóng dài-NXB Thanh Hóa-1997

    • chiemphong
    • July 30th, 2010

    Cảm ơn thông tin của anh. :D

    • Hoàng Thanh
    • August 12th, 2010

    Mình đang tìm cuốn: Xứ sở những bóng dài (1988) do NXB Thanh Hoá. Bạn nào có share or bán lại cho mình với nhé

    Mail của mình là hoangtungcntt@gmail.com

  1. cám ơn chiemphong rất nhiều!
    rất rất nhiều!

    • Hoàng Thanh
    • August 2nd, 2011

    Lấy gì để cảm ơn Chiễm Phong bây giờ nhỉ?. Cảm ơn bạn rất nhiều

      • Chiễm Phong
      • August 2nd, 2011

      Góp bài cảm nhận cho Readingcafe bọn mình. :D

    • Nhật Hạ
    • June 14th, 2012

    Mình đọc quyển này xong lần đầu thấy vô cùng ức chế.
    Ức chế vì mâu thuẫn không giải quyết triệt để, ông cha xứ xấu xa không bị trừng phạt đích đáng, những người Eskimo thì chạy trốn,… Mình không phải fan của Disney, cũng không quá ham mê nhưng truyện happy ending nhưng thấy cảnh đó, quả thật rất ức chế. Thế nhưng sau khi ngẫm kĩ lại thì thấy cái kết của tác phẩm quả thật rất hợp lý và tuyệt vời. Nếu có happy ending, tác phẩm này với mình chỉ là một cuốn sách giải trí; nhưng vì không có cái kết như thế nên nó là một trong số những cuốn sách yêu thích nhất của mình, còn có phần hơn một số danh tác.

  1. April 12th, 2010

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: