Điệu Valse giã từ – Milan Kundera

Tựa sách : Điệu Valse giã từ – La valse aux adieux

Tác giả : Milan Kundera

Tủ sách Đông Tây – Nhà xuất bản Hội nhà văn

.

Tôi không biết phải bắt đầu nói về quyển sách này như thế nào, có quá nhiều thứ để nói đến nỗi không biết nói gì vào lúc bắt đầu. Câu chuyện này giống như một dòng nước ngầm dưới đáy sâu mà câu chữ chỉ để lộ ra lớp bề mặt trôi chảy lặng yên. Là tiểu thuyết viết cuối cùng trước khi Milan Kundera đến sống tại Pháp, Điệu valse giã từ dường như cũng là thông điệp “giã từ” mà ông dành cho quê hương đất mẹ. Tôi từng nghe một người lớn tuổi nói, chẳng ai muốn rời khỏi quê hương bao giờ, tất cả chỉ vì hoàn cảnh mà thôi. Trong câu chuyện này cũng vậy, cảm giác mất mát cứ trôi lơ lửng làm nền cho các tình tiết, đôi khi chập chờn đôi khi nghẹn lại.

Về nội dung, tuy không dài nhưng có thể nói đây là một câu chuyện có độ dày về tình tiết. Không gian truyện rất hẹp, hầu như chỉ diễn ra ở khu điều dưỡng nước nóng dành cho người bệnh, đặc biệt là các phụ nữ hiếm muộn. Chính vì lý do này ở đây khá ít nam giới, dẫn đến kết quả là những người phụ nữ gắn cuộc đời với khu điều dưỡng cảm thấy mình mất dần tuổi trẻ mà chưa từng sống trong nó. Nhưng cô y tá trẻ đẹp Ruzena có một cơ hội và đã không bỏ qua, khi nghệ sĩ thổi kèn nổi tiếng Klima đến thành phố, cô đã qua đêm với anh. Chỉ hai giờ, sau đó là hai tháng bặt tin, Ruzena đã có thai. Cô quyết định báo cho Klima biết. Câu chuyện chỉ trở nên phức tạp khi nó mở ra cho độc giả thấy các suy nghĩ của Klima trước cái tin “thường tình” này. Và khi bạn nhận ra sự phức tạp như thế ở nội tâm một nhân vật thì có thể tin rằng, các nhân vật còn lại cũng không hề đơn giản chút nào. Phút chốc câu chuyện trở nên sâu hun hút.

Với tôi, đây không phải một tác phẩm dễ đọc, không phải vì nó dài hay các chi tiết quá cầu kì mà chính là bởi một chi tiết đơn giản song Milan Kundera đã mở ra bao nhiêu là cách hiểu, kèm theo vô số hàm ý khiến càng đọc càng bị hút sâu hơn vào nội tâm con người. Phải, con người, chứ không còn là nhân vật. Ấy là bởi các nhân vật đều mang tính hình tượng. Chúng ta có thể gặp người như Ruzena, như Klima, như Skreta, như Jakub… ở xung quanh mình. Trong họ đầy hoài nghi, trắng đen hòa quyện. Động cơ cho các hành động của họ không phải lúc nào cũng đơn giản là tình yêu, là thù hận, là ganh ghét mà phần lớn dường như lại từ những thứ tình cảm không thể gọi tên rõ ràng, không thể khẳng định dứt khoát mà có khi chính họ cũng không hề biết hay hiểu. Ví dụ Ruzena, cô ấy nhất quyết phải buộc Klima chịu trách nhiệm về cái thai để làm gì ? Không phải vì yêu anh, không phải vì hám tiền hay danh vọng anh có thể mang đến… mà dường như là bởi sự cô đơn thiếu thốn tình cảm trở thành cay nghiệt, nó khơi gợi cái ác tiềm tàng trong Ruzena, khiến cô trở nên độc ác, hiếu chiến và tàn nhẫn. Giống như chính nhà văn đã viết : “Ý thức được yêu tách người phụ nữ khỏi bầy đàn của mình“. Ruzena không được yêu, mặc cho mọi lời yêu thương giả dối mà Klima cố thuyết phục, Ruzena đã tin nhưng sau cô đổi ý, hẳn bản năng trong cô cảm nhận được sự dối giá dù lý trí không tìm ra bằng chứng.

Nhân vật trong Điệu Valse giã từ cho tôi cảm giác là họ đều thiếu thốn tình cảm, không chỉ tình yêu đôi lứa mà là thứ tình yêu đơn giản, chung nhất, cơ bản nhất. Trong họ có quá nhiều mâu thuẫn, quá nhiều lý tưởng, quá nhiều cô đơn… nhưng thứ tình cảm thuần khiết vốn đầy rẫy trong loại tiểu thuyết diễm tình thì ở cuốn sách này hoàn toàn thiếu vắng. Điều này làm phát sinh bi kịch, khiến tâm hồn họ trở nên khắc nghiệt theo nghĩa này hoặc nghĩa khác, và họ, theo bản năng sinh tồn tất yếu, đã cố gắng đi tìm…

Phần lớn con người tiến hoá trong một môi trường diễm tình giữa gia đình và công việc của mình… Họ sống ở một lãnh thổ hiền hoà nằm ngoài cái xấu và cái tốt. Họ bị chấn động thực lòng trước cảnh một người khác giết người. Nhưng cùng lúc đó chỉ cần bước ra ngoài lãnh thổ êm đềm đó là họ trở thành những tên sát nhân mà không biết tại sao.

Cuộc đời trên trang sách không còn có định hướng cụ thể nữa mà tỏa ra như nan quạt, muôn hình vạn trạng, lấp lánh và xáo động.

.

Milan Kundera có một ngòi bút rất sắc và cách viết cực kì chặt chẽ, tác phẩm hầu như không có chi tiết thừa. Ông phơi bày, phân tích nội tâm con người với lý trí nhiều hơn là tình cảm. Ông cố gắng lý giải các phản ứng phức tạp của người ta trước các tác động khách quan, đôi khi có tính nhân quả, bằng những lý luận sắc sảo chỉ có thể có ở một người quan sát nhạy bén khác thường. Điều khác cũng đáng phải nói đến là tính chất ẩn dụ, châm biếm và hài hước trong giọng văn mà Milan Kundera sử dụng. Nhân vật Jakub phần nào đó chính là hiện thân của tác giả. Và bản thân tác giả thỉnh thoảng không hề ngần ngại đã lộ mặt ra bình luận trong chính câu chuyện của mình, đây vốn là đều tối kỵ trong nghệ thuật viết tiểu thuyết truyền thống, song Milan Kundera đã có những cách “lộ mặt” rất thú vị, phá vỡ lối mòn cũ và dĩ nhiên là gây được sự hứng thú cho độc giả.

Cuối cùng, xin thú nhận rằng điều tôi có thể nói là quá ít so với những gì các bạn sẽ có thể cảm nhận từ tác phẩm, vậy nên cách tốt nhất là hãy đọc nó, Điệu Valse giã từ là một cuốn tiểu thuyết hiện đại mẫu mực vô cùng đáng đọc.

Các bạn có thể tìm ebook ở thuvien-ebook hoặc đọc online tại đây.

by chiemphong

Advertisements
    • phinstar
    • May 12th, 2010

    Chào bạn,

    Mình vừa đọc đươc phản hồi của bạn bên Bookaholic về việc trích dẫn các bài viết của Reading Cafe, lời xin lỗi trước tiên vì đã hồi âm trễ phản hồi của bạn và tiếp theo đó cho mình gửi lời xin lỗi về việc đăng bài của các bạn mà chưa xin phép trước.

    Dù muốn hay không thì mọi lời giải thích đều là ngụy biện cho hành động không đúng mà mình là một thành viên đã làm và ảnh hưởng đến Bookaholic trong mắt của các bạn bên Reading Cafe. Thật ra trước giờ mình chỉ là môt thành viên của Bookaholic chỉ hoạt động bên forum mà không liên quan đến website mà theo như mình đươc biết forum của Bookaholic vẫn là website phi thương mại lấy mục đích trao đổi kiến thức về sách là chính tính đến thời điểm hiện tại. Vì thế thời điểm mình trích dẫn các bài viết từ Reading Cafe sang forum Bookaholic chỉ hi vong giới thiệu nhiều bài viết review sách hay đến nhiều bạn đọc mà không có chút tư tâm nào.

    Mình xin có thêm đôi lời giải thích hi vọng không quá dông dài, ở website Bookaholic “Điệu valse giã từ” là bài viết đầu tiên mình đăng. Trước đây các bác admin đều dùng các bài viết bên forum do các thành viên viết hoăc sưu tầm để đăng bên website. Vì thế các bác admin có thề không rõ các quy tắc của Reading Cafe mà lỗi hoàn toàn do mình người đã trực tiếp trích dẫn các bài viết mà chưa có sự đồng ý từ tác giả chỉ đơn giản để lại lại link đường dẫn.

    Mình biết mục đích không biện minh cho phương tiện dù rằng xuất phát điềm là tốt nên bản thân mình xin nhận hoàn toàn trách nhiệm cho sự khinh suất của mình và cũng thật tâm hi vọng Reading Cafe nhận đây lời xin lỗi của mình.

    Thân,

    Phinstar

      • quynhnhu
      • May 12th, 2010

      Chào bạn, với tư cách là một trong những người quản lý của Reading Cafe, tôi muốn nói vài điều về sự việc lần này như sau.

      1. Đầu tiên, bạn có nói rằng đã đọc được Com của Chiemphong bên Bookaholic. Tôi muốn hỏi rằng, nếu tính đến thời điểm khi tôi reply cho bạn vẫn thấy bài bên ấy không hề có comment nào (printscreen) thì bạn đã đọc com ở đâu? Có lẽ admin đã thấy bài com ấy, và bạn biết được thông qua admin chăng? Và tại sao com của Chiemphong vẫn chưa được duyệt?

      2. Đây đúng là lần đầu tiên bạn đăng một bài viết từ Reading Cafe lên trang chủ của Bookaholic, nhưng không phải là lần đầu tiên lấy bài của Reading Cafe về Bookaholic. Cụ thể, các bài viết New York Trilogy (link) và Nửa Kia Của Hitler (link) đã được đăng tại diễn đàn Bookaholic. Do đó sự việc này không thể nói là “lần đầu tiên” cũng như các admin không rõ các qui tắc của Reading Cafe. Thiết nghĩ Bookaholic có qui mô lớn hơn rất nhiều so với Reading Cafe, nên admin cũng có trách nhiệm lớn hơn trong việc duyệt nguồn bài gửi lên cả forum lẫn trang chủ. Và do đó, tôi hoàn toàn có quyền nghi ngờ rằng admin của Bookaholic vốn dĩ không cần xem xét đến qui định sử dụng của nguồn bài họ lấy, nói cho rõ hơn, là không tôn trọng nơi đã đóng góp bài cho site của mình.

      3. Reading Cafe cấm việc các trang thương mại lấy bài từ chúng tôi, dù tính chất thương mại ít hay nhiều. Và Bookaholic trên thực tế có tiến hành các hoạt động mua-bán sách và tìm kiếm lợi nhuận. Do đó, hiển nhiên chúng tôi không chấp nhận việc thành viên Bookaholic lấy bài từ Reading Cafe, trừ phi chính người viết của Reading Cafe post bài tại Bookaholic.

      4. Không thể nói trách nhiệm hoàn toàn thuộc về bạn. Như tôi đã nói, việc duyệt bài nằm ở thẩm quyền của admin, nên chúng tôi mong muốn biết được ý kiến trực tiếp từ admin của Bookaholic, cũng như các quản lý của Reading Cafe cùng nhau chịu trách nhiệm về tất cả các bài viết của mọi người gửi về cho chúng tôi.

      Chiemphong sẽ có thể có thêm ý kiến khi bạn ấy onl. Và dù như thế nào, chúng tôi cũng mong sự việc này sẽ được giải quyết thật thỏa đáng với sự tôn trọng dành cho cả đôi bên.

      Thân

      Quỳnh Như @ Reading~Cafe

      • chiemphong
      • May 12th, 2010

      Những gì tôi cần nói, hầu hết Quỳnh Như đã nói đủ. Tôi chỉ xin bổ sung một vài điểm. Mà đầu tiên đó là, tại sao lại xóa tên người viết trong bài viết trên đi ? Hoặc nếu bạn nói bạn không xóa, tại sao lại cố tình không copy cả cái tên đó ?

      Ngoài ra thì, điểm tôi thấy kì lạ nhất vẫn là, tại sao bạn có thể “đọc” được comment của tôi bên Bookaholic khi đến lúc này nó vẫn chưa hề được duyệt ? Như bạn nói, bạn chỉ là một mem rất bình thường, như vậy bạn khó có thể là người được xem các comt trước khi chúng được quản lý duyệt. Như vậy, phải chăng admin thông báo đến bạn ? Như vậy (một lần nữa), tại sao không duyệt comt của tôi công khai mà phải thông báo cho bạn một cách khá là không minh bạch thế kia ? Nếu quả thực có ý hối lỗi, tại sao không duyệt comt ?

      Tôi đã xem lại bài viết của mình ở đó, thiết nghĩ không có lời nào nói sai sự thật hay xúc phạm hay gì cả. Đã hơn 24 tiếng và thực tế là có quản lý đã thấy comt ấy (nếu không bạn sẽ không thể “đọc” nó), vậy vì lý do gì không duyệt comt?

      Hay quả thực Bookaholic muốn phản ứng như lần trước đây, đó là khi bắt gặp comt phản ứng của tôi về việc bị lấy bài (cụ thể là bài Thiên thần & Ác quỷ – Dan Brown) thì lẳng lặng xóa béng bài đó đi mà không xin lỗi lấy nửa lời ? Mà theo tôi nhớ, hình như lần đó không phải là bạn lấy mà là một mem Bookaholic khác ? Lúc đó comt của tôi cũng nhắc đến quy định của Reading Cafe (mà bài viết đó vi phạm), không lẽ khi đọc comt của tôi quản lý không hiểu gì về quy định của Reading Cage hay sao ? Nếu không đọc thì sao lại xóa bài ? Nếu đã hiểu vì sao lại có thêm lần này ?

    • phinstar
    • May 12th, 2010

    Chào hai bạn,

    Tôi xin cám ơn về hồi âm nhanh chóng của các bạn qua phản hồi của tôi về sự việc trên. Trong cách viết của hai bạn tôi phần nào cảm nhận sự tức giận trong cách hành xử của tôi và Bookaholic dành cho Reading Cafe.

    Tôi không phủ nhận việc mình đã mạn phép lấy những bài viết của Reading Cafe đăng trên diễn đàn của Bookaholic nhưng tôi cũng đã giải thích ở thư trước rằng chỉ với mục đích chia sẻ những kiến thức hay, những bài review hay đến các bạn mà không hề có chút tư tâm. Thiết nghĩ Reading Cafe cũng không ngoài mục đích đó.

    Còn về việc các bạn nói Bookaholic là trang web thương mại thì không đúng vì chúng tôi không có bất kì hoạt động mua bán trực tiếp hay gián tiếp nào vào thời điểm sưu tầm các bài viết vì thế không thể nói tôi đã vi phạm quy định của Reading Cafe.

    Tôi xin mạn pháp trả lời tất cả câu hỏi của Quỳnh Như và Chiễm Phong đưa ra, hi vọng chúng sẽ giải đáp thắc mắc của hai bạn và bên cạnh đó sẽ đưa ra giải pháp thỏa đáng nhất.

    Tôi đã đọc comment trực tiếp trên website của Bookaholic trước khi nó xuất hiện trên website. Như thư phản hồi trước tôi có bảo “Điệu valse giã từ” là bài viết đầu tiên tôi được phép đăng bài ở trang chính Bookaholic vì thế tôi cũng có quyền truy cập vào trang chính và xem các phản hồi chứ không chỉ ở forum như trước đây.

    Vì thế ngay tại thời điểm đăng bài viết chính tôi là người chịu trách nhiệm chính cho mục Góc cảm nhận trên website của Bookaholic. Thư hồi âm trước tôi gửi nhân danh cá nhân để xin lỗi Reading Cafe, thư này tôi thay mặt cho Bookaholic xin lỗi lần nữa.

    Tất cả những bài viết trước đây được đăng ở trang chính của Bookaholic tuy không phải là tôi phụ trách nhưng ngay thời điểm hiện tại mọi việc không đúng nếu muốn quy trách nhiệm tìm lỗi và sai sót trong phần “Góc cảm nhận” thì người đó sẽ là tôi. Tôi hoàn toàn tán thành ý kiến của Quỳnh Như và có lẽ cũng sẽ là của Chiễm Phong về việc tìm ra giải pháp thỏa đáng và hợp lí nhất để Reading Cafe nói chung và hai bạn nói riêng có cảm giác được tôn trọng.

    Tôi với tư cách là một người yêu sách và trân trọng sách, tôi thật tâm chỉ hi vọng mang những kiến thức những cảm nhận từ sách đến với tất cả mọi người trong sự ôn hòa, nhã nhặn và có sự tôn trọng lẫn nhau. Vì thế tôi rất lấy làm tiếc cho hành động của mình khơi nguồn ra nhiều sự việc không hay như thế này có thể sẽ dẫn đến những việc hiểu lầm, hiểu không đúng.

    Ngoài lời xin lỗi trực tiếp từ tôi -người sưu tầm và post bài trên website- gây ra sự việc như hôm nay không biết cả hai bạn cảm thấy tôi phải làm như thế nào mới đem lại cảm giác thỏa đáng và được trân trọng cho Reading Cafe.

    Trân trọng,

    Phin

      • chiemphong
      • May 13th, 2010

      Xin lỗi nếu có lời nào không phải, nhưng sau khi xem xét phản hồi của bạn, tôi nhận thấy bạn đã không hề trả lời đúng câu hỏi mà cá nhân tôi đưa ra. Đó là tại sao không duyệt comt của tôi ? Hay bạn chỉ có quyền xem mà không có quyền duyệt ? Nếu vậy, vì sao người có quyền duyệt không duyệt ? Việc bạn lấy bài của chúng tôi (và hầu như không lần nào tuân theo quy định của Reading Cafe một cách hoàn toàn, lúc bỏ cái này, lúc bỏ cái kia) đã khiến chúng tôi tức giận thì việc bạn hoặc ai đó có trách nhiệm tại Bookaholic lơ bài comt phản ứng của tôi (lần trước là xóa sạch cả bài lẫn comt và im lìm, lần này thì tuyệt đối không duyệt comt dù đã đọc) cũng đã khiến tôi cực kì tức giận. Đấy cũng là lý do tôi cảm thấy không được Bookaholic (không chỉ bạn) tôn trọng.

      Phải chăng Bookaholic cho rằng duyệt những comt chỉ ra sai sót của Bookaholic sẽ làm ảnh hưởng đến hình ảnh của site ? Hi vọng không phải vậy vì tôi không nghĩ các bạn có cách điều hành nông cạn đến thế. Vậy thì vì sao không duyệt comt?

      Bạn không phải là nguyên nhân chính “gây ra sự việc hôm nay” mà chỉ là giọt nước làm tràn ly sau những lần lấy bài trước đây của Bookaholic, mong bạn hiểu vấn đề.

      Bạn hỏi tôi muốn gì ư ? Trong comt phản ứng trước ở Bookaholic (nhưng đã bị xóa không thương tiếc) chẳng phải tôi đều nói rất rõ rồi sao ? Giờ đây, ngoài chuyện bài các bạn lấy từ chúng tôi phải được xóa ngay lập tức, tôi yêu cầu lời xin lỗi chính thức trên Bookaholic dành cho Reading Cafe.

    • phinstar
    • May 13th, 2010

    Chào,

    Trong khả năng của mình tôi đã xóa tất cả bài viết được sưu tầm trên trang chính cũng như diễn đàn của Bookaholic theo yêu cầu của bạn.

    Và trong thời gian sớm nhất có thể tôi sẽ đính chính cũng như công khai xin lỗi ReadingCafe trên trang chính của Bookaholic. Hi vọng những hành đông trên đủ tỏ ra thiện chí của tôi nói riêng và Bookaholic nói chung trong viêc xử lí tình huống này và đủ để các bạn cảm thấy được tôn trong. Vì thât tâm tôi chưa bao giờ có ý nghĩ khác đi ngoài sự tôn trong cho những gì các bạn đã đóng góp cho cộng đồng những người yêu sách.

    Tôi hi vọng chúng ta sẽ vì muc đích cao đep và ý nghĩa của sách mà giao hòa trong tình hữu nghị sau rất nhiều nỗ lực hòa giải của tôi.

    Thân
    Phin

      • chiemphong
      • May 13th, 2010

      Cảm ơn bạn đã nói là sẽ đáp ứng yêu cầu từ chúng tôi. Chúng tôi sẽ đợi khi lời nói thành hiện thực. Nhưng xin bạn lưu ý, lời xin lỗi mà tôi yêu cầu không phải chỉ đến từ bạn với tư cách cá nhân mà còn với tư cách quản lý Góc cảm nhận của Bookaholic, hay chính xác hơn là đến từ Bookaholic. Chắc tôi không cần cứ phải nhắc đi nhắc lại mãi những lần vi phạm trước không đến từ bạn ? Tôi muốn sự xin lỗi từ việc vô trách nhiệm trong khâu xét duyệt thông tin của Bookaholic khi cho đăng những bài trên cũng như trong hành động tiêu cực là cố tình xóa comt, không duyệt comt khi bị phản ứng.

      Ngoài ra là người đọc và viết, cũng xin bạn lưu ý cách dùng từ. Bạn không “hòa giải” mà là bạn đang sửa chữa sai sót của bạn. Chúng tôi không “gây” ra điều gì để bạn hòa giải cả. Và thật lòng hi vọng bạn cũng sẽ cân nhắc cách dùng từ khi viết bài xin lỗi kia để tránh những va chạm không đáng có.

      Chiễm Phong.

      P.s : Tôi vừa kiểm tra lại, bạn vẫn chưa xóa bài trên forum của Bookaholic. Bài “Điệu Valse giã từ” lẫn “Thiên thần & Ác quỷ” đều còn. Bạn nói bạn đã xóa trên forum là xóa gì ậy ? Bạn xóa được “Trần trụi với văn chương” cùng “Nửa kia của Hitler” nhưng lại không thể xóa những cái khác à? ‘___’

    • quynhnhu
    • May 13th, 2010

    Bạn phinstar đã nói như thế, tôi cũng không thể yêu cầu gì thêm. Tôi sẽ đợi cho đến “thời gian sớm nhất” mà bạn nói.Như vậy không có nghĩa là chúng tôi đã không còn gì để bàn cãi nữa, mà chỉ đang chân thành mong đợi hành động sửa chữa của bạn, và chúng tôi cũng mong bạn thật lòng với những gì bạn đã nói ở Reading Cafe.

    Quỳnh Như.

  1. Đến thời điểm này bên bookholic đã xoá các bài lấy từ RC rồi. Chỉ tiếc mình ko có quyền gì đi kêu gào cho trang eVan của mình thôi ;_____;

    • Gao nep
    • October 17th, 2012

    Thanks for the review and quotes. They lead me to this book – a great one.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: