Tùy Viên thi thoại – Viên Mai

.

Giai cú thinh nhân khẩu thượng ca

Hữu như tuyệt sắc nhỡn tiền qua

Minh tri dữ ngã toàn vô phận

Bất giác tình thâm hoán nại hà!

.

~oOo~

.

Tựa sách : Tùy Viên thi thoại – 随园食单

Tác giả : Viên Mai – 袁枚

Dịch giả : Trương Đình Chi

Nhà xuất bản Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh

.

~oOo~

.

Đối với những ai yêu thích thi ca Trung Hoa hoặc chỉ đơn giản là đem lòng mến mộ cái Đẹp, thì Tùy Viên thi thoại hiển nhiên là một cuốn sách không thể không đọc. Tác giả của cuốn sách này là Viên Mai, tự Tử Tài, hiệu Giản Trai, lúc già có hiệu là Tùy Viên lão nhân. Ông là nhà thơ nổi tiếng thời nhà Thanh, trong đó Tùy Viên thi thoại là tuyển tập các bài thơ ông chọn và ghi kèm các câu chuyện, lời bình.

Bản dịch mà tôi có là do dịch giả Trương Đình Chi dịch và biên sọan. Ưu điểm là giấy trơn, bìa cứng, chữ nghĩa rõ ràng rất đẹp. Tuy dịch thơ có nhiều chỗ không thực sắc, thỉnh thoảng là có phần “phát” ý riêng so với bản gốc nhưng thiết nghĩ, dịch vốn đã khó, dịch thơ lại càng không đơn giản, nên chuyện này có thể thông cảm được. Điểm hạn chế cần nói đến là việc dịch giả lấy lý do Viên Mai viết tùy hứng không theo thứ tự nào nên ông cũng chọn dịch tùy hứng không theo thứ tự bản gốc. Nếu để đọc chơi thì không ảnh hưởng lắm, song nếu nghiên cứu hay kĩ tính một chút khi đọc thì đây hẳn là một khuyết điểm đáng kể. Cá nhân tôi dù rất trân trọng công sức dịch giả song vẫn muốn sách tuân theo bản gốc nhiều hơn.

Đây là quyển sách Viên Mai sưu tập, ghi chú, bình thơ nhưng không phải chỉ có những tên tuổi hoành tráng như Lý Bạch, Đỗ Phủ, Đào Uyên Minh, Bạch Cư Dị, v.v… mà còn không ít người vô danh. Thơ hay làm nên danh cho người chứ danh của người chưa chắc đã đảm bảo đều làm thơ hay. Để nói về một bài thơ hay đã là khó, để nói về một cuốn sách toàn thơ hay lại càng khó hơn. Thôi thì trích ra vài câu gọi là “đi bộ ngắm hoa” vậy.


1.

Đãn giao năng phúc địa
Hà tất định tham thiên.

(Thái sử Long Duy Lâm – Thoại 242)

Giải : Hãy cứ che rợp đất, cứ gì phải cao đến trời.

.

.

2.

Bất tri nhật mộ phi do cấp,
Tự ái thiên tình vũ dục cuồng.

(Vương Cúc Trang – Thoại 257)

Giải : Hoa không biết mặt trời sắp lặn vẫn bay tới tấp. Có lẽ vì yêu ngày quang đãng nên cứ múa như điên cuồng.
.

.

3.

Hoa như hữu tử phi chân sắc
Thi đáo vô đề thị hóa công.

(Viên Mai – Thoại 265)

Giải : Hoa mà kết quả thì không thật là hoa đẹp. Thơ mà đến không có đề thì mới thật là tự nhiên như tạo hóa.

.

.

4.

Ngô vương sự sự đô điên đảo

Vị tất Tây Thi thắng lục cung.

(Thoại 117)

Giải : Vua Ngô mọi sự đều nhầm lẫn cả. Chắc gì Tây Thi đã đẹp hơn sáu cung.

.

.

Ở đây tôi không viết ra phần “thoại” của Viên Mai, gọi là “bình” hay “luận” thì không đúng lắm. Những đoạn như thế nên cầm sách mà ngẫm thì mới thực là muôn lần thi thú. Đặc biệt trong sách có rất nhiều đoạn bàn về nghệ thuật làm thơ với ý tứ tinh tế câu chữ sắc sảo mà hình dung lại dễ hiểu, thiển nghĩ sẽ dễ cảm hơn rất nhiều so với một số sách dạy lý luận văn học khô khan thường được dùng. Dù vậy đây dĩ nhiên không phải một tác phẩm có thể đọc xong trong một lúc được, về cả chất và lượng.

by chiemphong

*Note : Dịch thơ đoạn thơ đầu bài :

Thơ hay nghe khách chợt ngâm nga

Như bóng giai nhân thoáng gót qua

Vốn biết cùng ta duyên chẳng bén

Nhưng lòng tơ tưởng khó quên mà!

.

Advertisements
    • Phong Linh
    • September 4th, 2010

    Bạn có cuốn “Tùy Viên thi thoại” không?

    • chiemphong
    • September 4th, 2010

    Có hay không thì để làm gì vậy bạn ? ‘__’

      • Phong Linh
      • September 24th, 2010

      Mình tìm cuốn này 5-6 năm nay mà không có, nếu bạn có thấy ở đâu có, thì có thể cho mình biết được không?
      YM : tranhanthien@yahoo.com

        • Phi Yên
        • October 19th, 2012

        Cuốn này có lần mình đã thấy còn bán ở NS Phương Nam gần Lotte Q11 (Sài Gòn) nhưng cũng đã 2 năm trước rồi :)

    • chiemphong
    • September 24th, 2010

    ‘ ‘- Ngại quá, mình cũng không biết giờ có thể tìm nó ở đâu nữa bạn ạ.

  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: