Thượng đế thì cười – Nguyễn Khải

Tưạ sách: Thượng Đế Thì Cười – tuyển tập các tiểu thuyết cuốn thứ III

Tác giả: Nguyễn Khải

Nhà xuất bản Hội Nhà Văn 2003 – 2004

————-

Tựa sách dựa theo ý của câu ngạn ngữ Do Thái: Con người suy nghĩ còn Thượng Đế thì cười. Với tôi ẩn ý ở đây là cuộc đời thoáng qua nhanh, mọi chuyện ưu phiền, đau đầu chung cục kỳ thực cũng chả có ý nghĩa gì nhiều. Với chúng ta, gần như chuyện gì cũng mang tới vui hay buồn. Với Thượng Đế, người xoay vần con tạo thì hết thảy chỉ như chuyện vui nho nhỏ mà thôi. Với nhận định như thế tôi bước vào cuốn sách của Nguyễn Khải.

Đây là một tác phẩm rất khó phân lọai. Về hình thức, nó là hồi ký vì kể lại cuộc đời của chính tác giả. Về nội dung và cách trình bầy nó lại mang hơi hướng của một tiểu thuyết. Ngay cả trong cách xưng hô, thay vì xưng tôi như bao hồi ký khác, ở đây nhân vật chính trong hơn 200 trang sách lại xưng là Hắn. Hắn – như chính Nguyễn Khải đã nói trong một bài trả lời phỏng vấn về tác phẩm này – lúc thì là ông, lúc lại như là một nhân vật.

Chuyện đời của một cậu bé lớn lên cùng Cách Mạng Tháng Tám, rồi trưởng thành, với những suy nghĩ độc lập của một trí thức và cả những trăn trở về cách sống, cách viết được dẫn dắt bằng một giọng văn lôi cuốn và hấp dẫn. Đây cũng là “bí ẩn” của ngòi bút Nguyễn Khải. Sách của ông không có tình yêu ướt át, chỉ là chuyện chính trị, chuyện thế sự hay làm ăn khô khan được trần thuật ở ngôi thứ nhất vậy mà  vẫn hay, vẫn cuốn hút đến lạ lùng.

Nguyễn Khải trong đời cũng có những xung đột với bạn bè, người quen. Ông cũng có những cư xử sai trái ở nhiều thời điểm. Với nhiều người ông là một con người khôn ngoan và cơ hội. Nhà thơ Lê Đạt cũng đã có lần nói: “Nếu Khải là một thằng hèn thì đó là một thằng hèn đáng trọng.”. Ở tuổi 70 trong tác phẩm này, một phần những xung đột, sai trái đó đuợc mổ sẻ, soi rọi bằng một cái nhìn hiền hòa, bình thản hơn lại đậm chất tự diễu Nguyễn Khải. Điều này cũng mang đến cho người đọc nhiều cảm thông và đồng cảm cùng người viết. Sự trói buộc ngòi bút nhà văn vào thời cuộc, vào đòi hỏi của chính trị và thể chế cũng được tác giả trình bầy với những trăn trở và tiếc nuối. Tuy nhiên dường như ông cũng tự nói với chính mình rằng ông cũng sẽ có những lựa chọn như mấy mươi năm trước nếu như có thể làm lại từ đầu.

Ngòai chuyện đời, chuyện viết, tác giả cũng nói về chuyện gia đình mình với những xung đột với bà vợ già 70 tuổi, với những dị biệt trong nhận thức cùng hau đứa con trai và một cô con gái. Xung đột cuối đời với bà vợ già theo cái nhìn của tôi không còn là xung đột có thật. Nó như một sự ám chỉ của xung đột giữa hai con người trong Nguyễn Khải. Một con người vẫy vùng trong ràng buộc luôn tim lối ra và một con người cũ mòn của 70 năm sống.

Trong Reading Café không có nhiều bài điểm sách Việt. Tôi viết bài này như một lời tri ân với không chỉ nhà văn Nguyễn Khải mà với nhiều nhà văn Việt tài hoa khác nữa. Mong rằng chúng ta se có nhiều quan tâm hơn đến văn học nước nhà.

Các bạn có thể download ebook quyển sách này tại đây

Quang Hải

Reading Cafe tại Facebook

  1. https://readingcafe.wordpress.com/author/quang0hai/

    có phải là của bạn này ko nhở. mình chả tìm thấy trong list bài của bạn quang hải..

      • Chiễm Phong
      • September 2nd, 2011

      Là bài của bạn Quang Hải, tuy nhiên những bài đầu tiên do QH gửi cho Reading Cafe thì thông qua email và do admin của Reading Cafe post thay, cụ thể ở đây là bạn Quỳnh Như. Về sau bạn QH khi trở thành thành viên chính thức (có 3 bài viết được đăng trên blog) thì bạn ấy tự post các bài viết dưới account của mình, những bài này mới có trong link mà bạn link. :)

  2. mình muốn theo dõi và quan sát cho nó dễ. vì vậy mình đề nghị admin cập nhật đầy đủ danh sách bài viết từng người.

    • Chiễm Phong
    • September 3rd, 2011

    Thứ nhất là không thể cập nhật được theo đường link trên vì wordpress tự động cập nhật bài viết theo tên người post. Mà bạn QH chỉ là cộng tác viên cho nên cần theo quy định của Reading Cafe, tức là phải có ba bài viết được admin xét duyện và đăng thì mới được dùng account riêng để post bài.

    Thứ hai, nếu bạn muốn cập nhật theo dõi thì đã có Mục lục để chọn đầu sách rồi.

    Thứ ba, nếu vì việc post thay này mà khiến danh sách bài của bạn QH bị thiếu, gây cho bạn khó khăn trong việc tìm kiếm bài viết của riêng bạn ấy thì những mong bạn cũng thông cảm cho. Bởi vì chuyện này là hai chiều. Bạn ấy thiếu nhưng danh sách bài của người post thay bạn ấy lại thừa, giả nếu có ai cũng chỉ yêu thích cách viết của Quỳnh Như chẳng hạn, khi click vào lại thấy bài của bạn QH thì người ta cũng phải hiểu mà thông cảm thôi. Không lẽ lại vì chuyện nhỏ nhặt ấy mà làm khó Quỳnh Như hay sao.

    Thứ tư, bạn QH không còn gửi bài cho Reading Cafe nữa. Vả lại, bạn ấy cũng chỉ đóng góp một số lượng bài không lớn, thiết nghĩ chỉ vài động tác tìm kiếm nho nhỏ cũng đã có thể giúp bạn hiện ra đầy đủ bài viết của bạn ấy ở Reading Cafe. Do đó, bạn chịu khó một chút xíu xiu vậy nhé. :)

    Cuối cùng, rất cảm ơn bạn vì đã có sự yêu thích và chú tâm đặc biệt cho riêng một thành viên của Reading Cafe là bạn QH, tuy bạn ấy không còn hợp tác và góp bài cho Reading Cafe, nhưng là admin của blog, tôi xin thay mặt bạn ấy gửi lời cảm ơn đến bạn.

    Chiễm Phong

  3. tất nhiên tôi biết cái quy tắc và hạn chế từ việc sử dụng của ad, nên thôi . việc số lượng đăng của quang hải ít thì ko có nghĩa ko thể cập nhật theo như bạn nhắc là khó khăn cho người post đc. hơn thế nữa bạn còn xem nhẹ rằng đầu sách giới thiệu của quang hải là ít nên tìm nó trong cả đống đầu sách là một chuyện nhỏ nhặt thì thật sự tôi khó nghĩ quá. đến đây tôi thấy chưa có cái cảm thông từ người trả lời những vấn đề được nêu ra.

    • Chiễm Phong
    • September 3rd, 2011

    “việc số lượng đăng của quang hải ít thì ko có nghĩa ko thể cập nhật theo như bạn nhắc là khó khăn cho người post đc”

    Câu này hơi tối nghĩa, tôi mạn phép thú nhận là tôi không hiểu rõ bạn đang định nói gì. Theo tôi hiểu thì là như vầy, ý bạn là vì lượng bài ít nên dễ cập nhật ? Hình tôi đã nói rõ đây là chế độ tự động của wordpress rồi ? Vả lại, nếu có cập nhật thì hình như không thể chỉ cập nhật riêng bạn QH đúng không bạn ? Đây là trả lời theo cách hiểu của tôi, còn nếu bạn có ý khác, mời diễn giải mạch lạc hơn một chút.

    Riêng về câu này :

    “hơn thế nữa bạn còn xem nhẹ rằng đầu sách giới thiệu của quang hải là ít nên tìm nó trong cả đống đầu sách là một chuyện nhỏ nhặt thì thật sự tôi khó nghĩ quá.”

    thì tôi xin phép đính chính là hình như tôi không có nói hay ám chỉ như ý bạn nêu. Tôi không dùng từ “ít” cũng không dùng từ “nhỏ nhặt”. Là người viết, tôi nghĩ sắc thái ý nghĩa của từ khi dùng là rất quan trọng. Từ “ít” và “nhỏ nhặt” nghe rất tiêu cực và đầy vẻ coi nhẹ những đóng góp của QH cho Reading Cafe. Tôi không có suy nghĩ như trên nên tôi không dùng từ như thế. Tôi những mong bạn cũng không dùng những từ đó để nói về công sức của các thành viên trong blog sách của chúng tôi, dù là nói về ai.

    Còn cụ thể, tôi chỉ nói “một số lượng bài không lớn“, vì thực tế là như vậy. Tổng số bài viết của QH ở Reading Cafe là 7 bài, trong khi Reading Cafe có hơn 200 bài viết. Không rõ tôi dùng từ “không lớn” ở đây có chỗ nào sai?

    Và bởi tôi không hề nói như bạn nêu nên thiết nghĩ bạn không cần khó nghĩ vì một chuyện không có thực. :)

    Vấn đề “thấy chưa có cái cảm thông từ người trả lời những vấn đề được nêu ra“, tôi tự nghĩ “cảm thông” không liên quan gì đến những gì chúng ta đang trao đổi. Hay tôi nên hiểu là, bạn tìm bài viết của riêng QH không dễ dàng nên tôi, admin của Reading Cafe – một blog điểm sách phi lợi nhuận – cần “cảm thông” cho bạn ? Nếu quả đúng vậy, thì… Nhưng thôi thế này, dưới đây là link tất cả các bài viết của QH ở Reading Cafe, bạn chỉ click vào là ra. Rất đơn giản, dễ dàng và thuận lợi cho bạn. Hi vọng là bạn đã hài lòng.

    https://readingcafe.wordpress.com/author/quang0hai/
    Những kẻ xuất chúng – Malcolm Gladwell
    Lưới trời ai dệt – Nguyễn Tường Bách
    Thượng đế thì cười – Nguyễn Khải

    Chiễm Phong

  4. bạn lovelyeagle này hơi hiểu nhầm một tí thôi, Readingcafe không đánh giá thành viên qua số lượng bài viết bạn ạ, nên bạn dùng từ ‘xem nhẹ’ và hiểu sai ý ‘nhỏ nhặt’ của Chiêm Phong. Thôi, cứ cho là ‘hiểu lầm’ đi nhé.
    Tự dưng vui quá, nhờ phúc reader của bạn QH mà ‘cái tôi’ của RC’s mem lên cao, có khi ad nên lập subsite riêng cho từng người.

      • Chiễm Phong
      • September 3rd, 2011

      :”> Chúng ta cứ chung một nhà cho nó ấm cúng chứ mà để đèn nhà ai nấy rạng thì tụ về Reading Cafe này làm gì, nhỉ Kanon. WordPress giờ dễ lập blog lắm mà, cần gì đến admin “không công” như tớ phải đi làm từng subsite cho nó lẻ tẻ.

      Ở đây chỉ là reader của bạn QH yêu cầu thôi chứ không phải bạn QH, hay bạn Kanon muốn làm mem đầu tiên của Reading Cafe đòi ra riêng đấy? ó__ò Thế thì buồn và đau lòng lắm lắm nha. Chưa kể vậy là xấu tính lắm đó, không có tinh thần tập thể lắm đó. Trước giờ từ mem ít bài đến mem đầy bài có ai đòi hỏi như vậy đâu.

      • lập thì chẳng để làm gì, còn không làm thì sẽ bị ‘biểu tình’ vì tội tắc trách. Thật là, ‘làm ad khó lắm, phải đâu chuyện đùa’ ;))

        • Chiễm Phong
        • September 3rd, 2011

        Hì, cảm ơn bạn Kanon đã nghĩ cho tớ. Thực ra cũng không đến nỗi khó lắm đâu. Reading Cafe phi lợi nhuận mà, admin hay mem gì đều là tự nguyện hết. Readers phần lớn đều hiểu rõ điều này cho nên cũng ít khi làm khó Reading Cafe.

        Vả lại ở Reading Cafe đã nêu rõ “reviewers là thượng đế” chứ không phải “khách hàng”, cho nên tớ – một người viết – cũng thấy dễ chịu, không phải gồng mình gánh trách nhiệm nhìn nét mặt người đọc mà hơi hơi khom lưng, hơi hơi uốn cong ngòi bút khi viết. À, hình như bắt đầu bị lạc đề rồi. :”>

  5. đúng là lạc rồi =))

  6. ủa, hóa ra bạn điều hành cái trang phi lợi nhuận này mà như kiểu ko điều hành ấy à? tôi ko nghĩ bạn làm ăn cẩu thả như thế. bởi tôi thấy xuất hiện vấn đề rõ ràng rằng số lượng bài của quang hải ko cập nhật đầy đủ như theo đường link của người giới thiệu [tức QH]. tất nhiên là nếu bạn phát biểu chuyện auto của wordpress mà bạn ko liên quan đến việc đánh giá, kiểm tra, sắp xếp nó [bài viêt] thì tôi nghĩ bạn nên nhờ ai đó làm hộ chức ad hệ thống trang này [nếu bạn cảm thấy làm biếng].

    tôi thấy việc bạn nói số lượng bài viết của hải ko lớn và bạn cho rằng chỉ cần xem hết 200 bài viêt thì hóa ra bạn làm khó cho người đọc à? bạn còn cho rằng tôi nhận định bạn sai về từ ngữ của bạn qua cách bạn hỏi tôi “Không rõ tôi dùng từ “không lớn” ở đây có chỗ nào sai?”. tôi ko hề nói bạn dùng sai từ ngữ gì cả. và việc bạn nêu ra cách trả lời đó tôi thấy bạn ko thực sự có thiện chí làm tốt hơn cái công việc tự nguyện này.

    còn vấn đề có thông [cảm] hay ko thì là bạn muốn ở tôi nên tôi đã đưa ra câu trả lời rồi đấy. tất nhiên bh tôi tự thấy rằng bạn phải khổ công đôi co với tôi như thế này thật sự là phí sức thiệt. thôi thì cũng có buổi trao đổi hay ho như thế tôi thấy cũng đc rồi. ho ho

    Thân ái.

      • Chiễm Phong
      • September 3rd, 2011

      tất nhiên là nếu bạn phát biểu chuyện auto của wordpress mà bạn ko liên quan đến việc đánh giá, kiểm tra, sắp xếp nó [bài viêt] thì tôi nghĩ bạn nên nhờ ai đó làm hộ chức ad hệ thống trang này [nếu bạn cảm thấy làm biếng].

      Ý này của bạn tôi đã ghi lòng, sẽ translate đại ý và gửi cho WordPress team, đề nghị họ thêm chức năng mà bạn nói vào WordPress. Trong lúc đó, sao bạn không lập một cái blog trên WordPress để tự xem xét các chức năng của WordPress, coi thử cái gì user can thiệp được, cái gì là automatic nha. Dĩ nhiên là nếu bạn có khả năng tài chính thì nên mua hàng xịn của WordPress chứ không như Reading Cafe nhà nghèo, dùng bản free, chia sẻ cộng đồng, nên nỗi giờ đây admin như tôi mang danh “làm biếng”. :(

      Về đoạn thứ hai trong bài phản hồi trên của bạn, tôi thật là rối lòng. Vì thực ra tôi chẳng thấy tôi làm khó gì bạn cả. Trên có trần nhà dưới có sàn nhà, xung quanh có bao nhiêu reviewers, readers khác của Reading Cafe, tôi tự xét lại các phản hồi dành cho bạn trên kia, chỉ thấy là đã đưa link tận tay, dâng bài tận mắt, ai làm khó ai, mong bạn suy xét thật kĩ trước khi nói, không khéo chữ nọ xọ chữ kia, người khác nhìn lại che miệng mỉm cười.

      và việc bạn nêu ra cách trả lời đó tôi thấy bạn ko thực sự có thiện chí làm tốt hơn cái công việc tự nguyện này.

      Tôi có thiện chí hay không trong việc xây dựng, đóng góp và phát triển Reading Cafe thì thời gian hơn hai năm tồn tại của blog cũng đã đủ làm tôi thấy tự hài lòng rồi. Bất quá, chẳng thể làm hài lòng thiên hạ được.

      Ý cuối về sự trao đổi đôi co, bạn không cần dùng từ “khổ công”. Làm người “đầu sóng ngọn gió” ở Reading Cafe này bấy lâu, dạng phản hồi như của bạn tôi cũng được thỉnh giáo không ít rồi. Khách đến nhà phải tiếp, bụi vào nhà phải quét, âu cũng là trách nhiệm của tôi. Cá nhân tôi cũng không thấy có gì “khổ công”, vừa phản hồi vừa cười mỉm suốt. :”>

      Chiễm Phong

      p.s : Mà, nếu rảnh, bạn nên đọc lại cho kĩ mục Lời ngỏ của Reading Cafe để hiểu cho rõ mục đích thứ nhất của blog sách này,, cũng có thể coi là phương châm hoạt động, từ đó hiểu ra rằng mấy cái yêu cầu và lời lẽ trên kia của bạn nó… vô nghĩa như thế nào ở Reading Cafe nhé.

    • Là một người mới sử dụng wordpress, mình khuyên bạn lovelyeagle nên mở thử một cái blog rồi tự khắc sẽ hiểu, khỏi phải giải thích lằng ngoằng. Còn nói cho vuông thì điều bạn bức xúc là vấn đề hạn chế kỹ thuật, nghĩa là admin và thậm chí cả bố admin trang này cũng chả là cái đinh gì để có thể can thiệp cả.

  7. mục đích ban đầu tôi chỉ muốn xây dựng ý kiến cho cái diễn đàn điểm sách sao cho nó thuận tiện việc tra cứu. tôi chỉ yêu cầu có thế. nếu ko làm được như thế vì những lý do khó khăn khách quan hay chủ quan thì tôi thấy khá bất tiện. tôi nói cái tổng thể chỉ ko riêng gì vấn đề tôi đã nhận thấy ở mục điểm sách của hải. ko biết bạn có nhận ra vấn đề này?

    • Chiễm Phong
    • September 3rd, 2011

    Tôi không những hiểu mà còn đã trả lời bạn hết rồi.

    Bạn hỏi tôi, vậy bạn có hiểu câu trả lời đầu tiên của tôi dành cho bạn không ? Về việc chức năng update bài theo tác giả là do WordPress tự động ấy ? Bạn có hiểu tự động có nghĩa là gì không ? Nghĩa là user không được can thiệp ấy ?

    Bạn QH cũng như các cộng tác viên khác gửi bài cho Reading Cafe đều phải trải qua việc xét duyệt 3 bài đầu tiên mới có account. Như vậy làm cách nào để WordPress cập nhật 3 bài post trước vào cái account được lập sau ?

    Bạn bảo tôi phải can thiệp WordPress ? Không can thiệp, không kiểm soát được tức là tôi cũng như các admin của Reading Cafe “làm biếng” ? Hay bạn bảo tôi bỏ đi quy định duyệt bài của Reading Cafe ?

    Những cái tôi nói ở trên đã được lặp lại bao nhiêu lần trong suốt các phản hồi của tôi đến bạn rồi ? Bạn đọc không hiểu nên cố tình dây dưa đến tận lúc này ? Hay là bạn cố tình không hiểu ?

    Nếu bạn vẫn nói đi nói lại những thứ đã được giái đáp thì xin lỗi, trách nhiệm giải đáp của tôi đối với vụ việc này đã hết.

    ~oOo~

    Rồi, đến đây xin mạn phép rời khỏi vị trí đại diện cho Reading Cafe để dùng tư cách cá nhân Chiễm Phong tôi nói chuyện với bạn.

    Xin lỗi, bạn nói bạn xây dựng ý kiến ? Nhìn lại từ trên xuống dưới thái độ và giọng điệu và cách thức của bạn trong các phản hồi từ cái đầu tiên đến cái mới nhất xem. Tôi chẳng thấy thiện ý ở chỗ nào cả.

    Bạn chỉ trích người ta không cảm thông bạn. Sao bạn không nhìn lại xem, tôi giải thích với bạn từng câu từng chữ, cũng nói mong bạn chịu khó một chút. Đáp lại tôi là thái độ như thế nào ? Nếu đó bạn gọi là có thiện ý thì bạn nên xem lại định nghĩa của mình đi. Chứ tôi là kẻ tiếp nhận thái độ của bạn, tôi không thấy thiện ý gì.

    À, tôi cảm thấy gì ư ? Tôi cảm thấy giống như đang nói chuyện với một đứa con nít không chịu nhìn quanh xem tình hình ra sao, mà chỉ biết giãy đành đạch “Tôi muốn A cơ! Tôi muốn B cơ! Tôi không cần nghe lý do gì hết!”

    Mà khi người nghe đã không muốn nghe và không muốn hiểu thì hòn đá ném đi hòn chì ném lại. Giờ bạn đã hiểu sự chuyển biến thái độ của tôi trong cách phản hồi cho bạn rồi chứ ? Giả dụ bạn có bảo là không hiểu đi nữa, thì cũng xin thôi, xin thôi, bạn ạ.

    Chiễm Phong

  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: