Trận đấu mùa đông – Jean Claude Mourlevat

.

Tựa sách : Trận đấu mùa đông – Combat d’hiver / Winter End

Tác giả : Jean-Claude Mourlevat

Dịch giả : Ngô Hữu Long

Nhà xuất bản Thanh Niên & Nhã Nam

.

~oOo~

.

… Người ta mang theo thứ gì khi người ta là một cô gái trẻ mười bảy tuổi và muốn đi dựng các chướng ngại vật trên đường phố để cứu người yêu của mình?

.

Với cá nhân tôi, câu trích dẫn trên mang khá đầy đủ các tính chất có thể dùng để miêu tả Trận đấu mùa đông : trẻ trung, lãng mạn, trong sáng, tràn đầy lòng can đảm và niềm hi vọng.

Trận đấu mùa đông là câu chuyện dành cho những người đọc trẻ, kể về một xã hội giả tưởng (dystopia) nơi đang tồn tại một bộ máy cầm quyền độc ác và bẩn thỉu – những kẻ sẵn sàng giết đi hàng nghìn người bằng cách dã man nhất vì họ dám chống lại cách thức cai trị của chúng. Trong đó, bốn nhân vật chính là Bartoloneo, Milena, Milos và Helen là những học sinh nội trú đã quen sống giữa những bức tường cao xám xịt, bị vây quanh bởi những quy định hà khắc, những thầy cô giáo tàn nhẫn không có lương tâm. Vào cái ngày định mệnh ấy, họ tình cờ gặp nhau trong một lần ra khỏi trường. Quá khứ lên tiếng, kí ức về những ngày xa xưa khi bố mẹ họ còn sống được tái hiện, một cuộc kháng chiến mới đang gọi tên một thế hệ trẻ vừa lớn lên.

Tuy dành cho độc giả trẻ tuổi, Jean-Claude Mourlevat không hề tỏ ra dễ dãi khi viết nên tác phẩm của mình. Chúng ta sẽ gặp những sáng tạo đáng kể từ nhân vật cho đến tình huống. Không gì có thể đoán trước ở đây. Tác giả chăm chút đến từng chi tiết nhỏ với một khả năng sáng tạo đáng khen ngợi. Ông đã xây dựng nên cả một xã hội giả tưởng trên cái nền huyền ảo với những sinh vật gớm giếc như cẩu-nhân hay tốt đẹp như nhân mã, thế nhưng lại thấm đẫm chất hiện thực. Dường như cái đất nước trong câu chuyện thực sự tồn tại ở đâu đó. Ông không để tác phẩm của mình chìm trong lối viết câu khách rẻ tiền mà những nút thắt là điểm mốc cho từng trang sách, thay vào đó, ông đi sâu vào việc miêu tả nội tâm nhân vật thông qua từng chi tiết giản dị nhất. Lối viết không hoa mỹ giúp nhà văn tạo nên trong lòng người đọc cảm thức chân thành, gần gũi và dễ sẻ chia, không quá kịch. Cuốn sách có thể hấp dẫn bạn ngay từ những đoạn đầu tiên, song đấy không phải là kiểu thu hút của Da Vinci Code (mà lúc mới đọc tôi liên tưởng đến Mãi đừng xa tôi của Kazuo Ishiguro nhiều hơn). Không có sự kiện thực sự giật gân nào đóng dấu ngay đoạn đầu, không có nhiều hứa hẹn về sự hồi hộp có thể ẩn chứa ở những trang sau. Bản thân tôi đã bắt đầu đọc nó với cảm giác đây là một câu chuyện tủn mủn, tinh tế và có độ mềm mại nhất định về những cô cậu học trò mới vừa mười bảy tuổi. Và đôi khi, những thứ bình thường lại khơi dậy những gì đó lớn. Đó là cách câu chuyện về họ, Bartoloneo, Milena, Milos và Helen, bắt đầu.

Tôi thích họ, những nhân vật chính hẵng còn quá trẻ của Jean-Claude Mourlevat. Họ là hậu duệ của những người tham gia cuộc kháng chiến trước đây đã chết, rất trẻ trung đến mức lắm lúc trẻ con. Tôi xin nhắc đi nhắc lại từ “trẻ” trong bài viết này. Có những cuốn sách nói rằng nó viết về tuổi trẻ, dành cho tuổi trẻ song khi ta đọc lại chẳng cảm thấy điều gì như quảng cáo, quá già dặn hoặc quá nhỉ nhảnh, hay có khi là chẳng trẻ cũng chẳng già, nhạt như một buổi sáng kẻ nghiện cà phê thức giấc và phát hiện cả thành phố chẳng đâu còn cà phê cho hắn. May mắn thay, Trận đấu mùa đông không nhạt nhẽo như vậy. Hãy nói đến Milos, chàng thanh niên có khả năng chiến đấu khéo léo khiến người đọc dễ liên tưởng đến một chú mèo khỏe mạnh. Milos cũng như các cô cậu học sinh khác trong truyện đều có những ước mơ, cậu tin vào tinh thần thượng võ, thế rồi hoàn cảnh đưa đẩy, Milos trở thành đấu sĩ cho trận đấu mùa đông – một kiểu mô phỏng thú vui La Mã xa xưa. Dĩ nhiên với bản chất cao đẹp, Milos căm ghét việc bản thân bị cuốn vào cuộc chiến sinh tồn nơi nhân tính là điều cần vứt bỏ. Phải chăng đây là lúc nên mong đợi việc chàng đấu sĩ trẻ trung này cảm hóa các đối thủ, tìm kiếm đồng minh kiểu Maximus trong Gladiator ? Không, câu chuyện này không cliché đến thế. Cũng đừng quên nói đến Helen, không như Milena – nữ thần tóc vàng, Helen không có tài năng gì càng chẳng xinh xắn. Nhưng cô đặc biệt. Những tính từ tôi dùng để miêu tả trích dẫn đầu bài viết đều có thể dùng để mường tượng về Helen. Lòng can đảm của cô không bị lý tưởng hóa, nó xuất phát từ chính tình yêu sâu sắc của cô đối với Milos cũng như niềm hi vọng mà cô luôn gìn giữ trong tim. Tôi yêu mến Milos, yêu quý Helen, vậy nên tôi yêu thích tình yêu của họ. Đó là một câu chuyện tình rất đẹp và rất riêng biệt khó lòng nhầm lẫn.

Cũng phải nói rằng với một đề tài tương đối “vĩ mô” như thế thì Trận đấu mùa đông có lẽ sẽ tạo ra cảm giác chưa toàn vẹn, đôi chỗ hơi vô lý, ví dụ như cách hội độc tài cai trị bị lật đổ quá nhanh gọn và dễ dàng, như thể Jean-Claude Mourlevat cố tình tránh đại cảnh để đi sâu vào số phận một vài nhân vật mà ông quan tâm. Thế nhưng, chúng ta cũng cần nhớ rằng đây là một tác phẩm dành cho giới trẻ. Cuộc sống, số phận của những người trẻ trong cuộc kháng chiến ấy mới là nguồn mạch của truyện. Nó cũng kể về những đau thương mất mát, song trên hết, Trận đấu mùa đông viết về hi vọng, về niềm tin và về tương lai. Đó chính là tuổi trẻ. Vì vậy, khi đọc đến trang cuối cùng, sau tất cả, người đọc cũng như Helen sẽ mỉm cười thanh thản, bởi lẽ :

Dường như trong đôi bàn tay dịu dàng và trong giọng nói của cô tuôn chảy tình yêu đón nhận từ mẹ Paula, và giờ đến lượt cô truyền đi tình yêu đó cũng mạnh như dòng sông.

.

Một câu chuyện có những kẻ khát máu, những đoạn tàn sát ghê rợn, những bầu trời u ám vần vũ không mưa, ấy thế mà cuối cùng thông điệp yêu thương của nó lại có thể vang vọng mãi sau chữ cuối cùng, sáng lấp lánh, ấm áp dịu dàng, thì đối với tôi, như vậy là Jean-Claude Mourlevat đã rất thành công.

*Tác phẩm đã đoạt giải thưởng cao quý Saint-Exupery 2007.

chiemphong

  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: