Archive for April, 2011

Mẫu thượng ngàn – Nguyễn Xuân Khánh

mẫu thượng ngàn

Tựa sách: Mẫu thượng ngàn

Tác giảNguyễn Xuân Khánh

Nhà xuất bản Phụ nữ năm 2009

.

~oOo~

.

Vốn không phải là người có trí nhớ siêu phàm về lịch sử, tôi tìm đến các tiểu thuyết thể loại này như một cách để hiểu thêm về văn hóa, đặc biệt là văn hóa Việt Nam. Được đồng nghiệp, một người mê sách giới thiệu cuốn này, tôi đã mượn để đọc vì trước đó đã nghe cuốn Hồ Quý Ly  do tác giả viết được ca ngợi khá nhiều. Đọc xong tôi nhận thấy, Mẫu thượng ngàn là một cuốn tiểu thuyết lịch sử không khô khan nhưng khó để lại nhiều cảm xúc sâu sắc.

Tác giả đã chọn thời kỳ Pháp thuộc ở Bắc Bộ trong thế kỷ XIX. Ông đã miêu tả khá kỹ những cuộc đổ bộ của Pháp, sự chống đối của nghĩa quân, bên cạnh đó là cuộc sống của người dân làng Cổ Đinh hay Kẻ Đinh. Từng nhân vật hiện lên như một bức tranh rất sống động, đặc biệt là phái nữ trong tác phẩm. Continue reading

Thiếu nữ đeo hoa tai ngọc trai – Tracy Chevalier

.

Tựa sách : Thiếu nữ đeo hoa tai ngọc trai – Girl with a pearl earring

Tác giả : Tracy Chevalier

Dịch giả : Đặng Tuyết Anh

Nhà xuất bản Văn học & Nhã Nam

.

~oOo~

.

.

Tracy Chevalier được khơi nguồn ý tưởng cho tác phẩm này khi ngắm bức tranh Thiếu nữ đeo hoa tai ngọc trai (Het Meisje met de Parel) của danh họa Hà Lan Johannes Vermeer. Đây có thể coi là kiệt tác để đời của Vermeer, được mệnh danh là Mona Lisa Hà Lan hay Mona Lisa phương Bắc (so sánh với Mona Lisa của Da Vinci ở Ý thuộc phía Nam châu Âu). Tracy Chevalier đã cảm nhận được vô số thứ cảm xúc phức tạp, thậm chí mâu thuẫn trên khuôn mặt, ánh mắt của cô gái trong tranh. Thứ cảm xúc này không chỉ là tiền đề để quyển tiểu thuyết được cấu thành mà nó còn làm cơ sở để xác định tính cách cho nhân vật nữ chính – Griet. Vì vậy, việc đầu tiên bạn nên làm trước khi đọc cuốn sách là hãy nhìn ngắm thật kĩ bức tranh của Vermeer – được in ngay bìa sách (tuy không chính xác về tỉ lệ). Hãy ngắm nàng, cô gái có đôi mắt to tròn và khuôn mặt đầy đặn ấy, hãy xem nàng nói gì với bạn. Một bức họa đẹp là một bức họa biết cất lời, thứ lời nói sâu thẳm khơi gợi trong lòng người chiêm ngưỡng nó. Thế rồi chúng ta cùng bắt đầu nghe câu chuyện của Griet kể về những ngày nàng ở cạnh Johannes Vermeer.

Thiếu nữ đeo hoa tai ngọc trai mở ra bằng cảnh vợ chồng Vermeer đến thuê Griet làm người hầu. Cô gái nhà nghèo này bất chấp sự túng quẫn của gia đình đã được nuôi dạy rất tốt. Cô có tư chất thông minh, khôn khéo, sự tự chủ và lòng tự trọng. Ngay từ lần gặp mặt đầu tiên, giữa nhà danh họa và Griet đã có mối tương giao kì lạ. Cái gì đến đã phải đến, trong thời gian làm hầu gái, giữa hai người nảy sinh một mối tình cảm mơ hồ, lúc gần gũi khi xa cách. Và rồi mọi thứ kết thúc. Nó chỉ đơn giản là kết thúc, giống như đã đến một thời điểm định sẵn và cuộc đời đẩy họ đi những ngã rẽ khác nhau. Continue reading

Sinh năm 1980 – Từ Triệu Thọ

.

Tựa sách : Sinh năm 1980

Tác giả : Từ Triệu Thọ

Dịch giả : Nguyễn Xuân Minh

Nhà xuất bản Văn học & Công ty Bách Việt

.

~oOo~

.

.

Sinh năm 1980, tức là đến hôm nay đã ba mươi mốt tuổi. Tam thập nhi lập, tôi tự hỏi nhân vật Hồ Tử Kiệt hay chính xác hơn là cái tư tưởng hình thành nên con người nhân vật này trong sách hiện tại đã đổi thay đến mức nào.

Sinh năm 1980 được viết dưới dạng độc thoại của nhân vật Hồ Tử Kiệt bắt đầu khi anh mười tám tuổi cho đến sau khi anh tốt nghiệp đại học được một thời gian. Tử Kiệt sinh ra trong một gia đình vừa danh giá vừa dư dả tiền bạc. Bố anh là một nhà văn nổi tiếng còn ông ngoại anh cũng là một viện sĩ nổi tiếng trong khi người mẹ lại hết sức ham chuộng hư vinh. Mấy năm cuộc đời mà nhân vật này chia sẻ cho độc giả dường như có cột mốc là các cô bạn gái. Mối tình đầu của anh là với Âu Dương Lan, một cô gái hơn anh tám tuổi hết sức xinh đẹp, làm trong thế giới ngầm, sau đó lần lượt là các cô bạn học rồi cuối cùng dừng lại ở chính người đầu tiên. Kết thúc truyện, chúng ta sẽ có một Hồ Tử Kiệt mang tâm hồn chai sạn đau thương trong thân xác trẻ trung mới ngoài hai mươi tuổi.

Ấy là nội dung chi tiết, còn nội dung khái quát, cuốn sách này đơn giản là nói về những thứ rất đặc trưng cho những người trẻ : tình yêu, mục đích sống, nỗi cô đơn và di sản của gia đình. Khi đọc sách, tôi cảm thấy Hồ Tử Kiệt quá sức cô đơn nên anh ta phải kể câu chuyện của mình ra, có lẽ không phải là để cho ai nghe, chỉ là vì chính bản thân mà làm. Và điều nghịch lý xuất hiện, trong cuộc sống của anh ta, vây quanh bởi bao người, anh ta không tìm thấy sự sẻ chia mong muốn, thì khi viết thành sách lại có đầy những người cảm thấy đồng cảm rồi đem lòng yêu mến những gì anh ta chia sẻ. Sự đồng cảm ấy có thật không ? Hay nỗi cô đơn kia đã được bi kịch hóa lên so với thực tế ? Continue reading

Lược sử cái Chết – Kevin Brockmeier

.

Tựa sách :  Lược sử cái Chết – The brief history of the Dead

Tác giả : Kevin Brockmeier

Dịch giả : Mai Huyền Chi

Nhà xuất bản Văn học – 2008

.

~oOo~

.

.

Có những cuốn sách chỉ khi mới bắt đầu đọc những dòng đầu tiên tôi đã biết rằng mình sẽ thích nó hay không. Cái cảm giác thích ngay từ phút bắt đầu ấy luôn để lại dư vị dễ chịu trong suốt hành trình khám phá sau đó. Đối với tôi, Lược sử cái Chết chính là một ví dụ tiêu biểu cho việc này. Thuộc thể loại huyền ảo và do một tác giả trẻ viết, tác phẩm một cách rất tự nhiên đã gợi tôi nhớ đến Người truyền ký ức của Lois Lowry. Nhưng dường như nó sâu hơn, rộng hơn và cũng thú vị hơn.

Kevin Brockmeier viết Lược sử cái Chết dựa trên việc phát triển ý tưởng từ một đoạn văn của James Loewen, đại khái như sau : người châu Phi tin rằng có ba loại người, loại thứ nhất là người đang sống, loại thứ hai đã chết nhưng vẫn sống theo một cách nào đó nhờ những kí ức về họ vẫn được người sống lưu giữ và loại thứ ba là những người thực sự chết khi người cuối cùng nhớ về họ cũng mất đi ở thế giới người sống. Từ đây, Kevin Brockmeier xây dựng nên một thành phố nằm giữa sự sống và cõi hư vô của cái Chết. Đây là nơi những người rời khỏi trần thế được đưa đến và họ chỉ biến mất khỏi đó khi không còn ai sống mà nhớ đến họ. Thành phố này không có gì khác nhiều với các thành phố bình thường, dân cư của nó cũng vậy, ngoại trừ việc, họ mãi mãi dừng lại ở cái tuổi khi họ ra đi và ai cũng có một câu chuyện về chuyến hành trình đến thành phố khi vượt qua “giao lộ” của sự Sống và cái Chết. Những câu chuyện về cái giao lộ trên đã tạo nên chương một tuyệt đẹp của cuốn sách.

Continue reading

Alexandre et Alestria – Sơn Táp

.

Tựa sách : Hoàng đế và giai nhân – Alexandre et Alestria

Tác giả : Sơn Táp

Dịch giả : Nguyễn Vũ Hưng

Nhà xuẩt bản Lao Động & Công ty Bách Việt

.

~oOo~

.

.

Đây dĩ nhiên là cuốn sách dành cho những ai : mê chuyện tình yêu lãng mạn, ham thích các nhân vật làm nên huyền thoại và say sưa đọc Thần thoại Hy Lạp cùng các áng sử thi xưa cũ. Có lẽ phần nhiều người yêu thích tác phẩm này thuộc nữ giới, trên hết, ấy là bởi lối viết đậm tính nữ của Sơn Táp thu hút họ.

Bìa của bản dịch tiếng Việt không đẹp, với sự bắt chước vụng về bìa bản tiếng Anh và một dòng tên tác giả xẻ đôi bìa sách, quả tình xấu đến ngỡ ngàng. Tóm lại, bìa của cuốn “Hoàng đế và giai nhân” này hoàn toàn là một sự thất bại. Tôi cũng không thích tựa dịch lắm, lý do cụ thể sẽ bàn đến sau.

Nói về nội dung chính, Sơn Táp mang đến cho ta một tác phẩm viết dựa trên các huyền thoại xoay quanh một trong các nhân vật vĩ đại nhất trong lịch sử loài người : Alexandre Đại đế. Cuốn sách sẽ đi từ lúc Alexandre sinh ra đời đến khi ông chết với kha khá các sự kiện thuộc về lịch sử cũng như đi sâu hơn vào chi tiết bằng trí tưởng tượng của nhà văn. Chúng ta sẽ không chỉ biết rằng cha của Alexandre là Phillipe và mẹ là Olympias mà được biết thêm, Phillipe là một ông vua tàn bạo điên cuồng hoang dâm vô độ còn Olympias thì điên loạn, mưu mô và bị ám ảnh. Nhiều nhân vật lịch sử khác cũng được điểm tên. Continue reading

Cheaper by the Dozen – F. & E. Gilbreth

.

Tựa sách : Hãy cười lên các con – Cheaper by the Dozen

Tác giả : F. & E. Gilbreth

Dịch giả : Hà Hải Châu

Nhà xuất bản Trẻ

.

~oOo~

.

Điều đầu tiên cần nói là về tựa sách, tại sao tôi lại chọn tựa sách tiếng Anh cho bài viết của mình thay vì tựa đã dịch ? Lý do tương tự như hồi viết về cuốn Tess of the d’Urbervilles của Thomas Hardy, nhưng đỡ hơn một chút. Lần này chỉ đơn giản là do tôi thấy tựa dịch khó mà đại diện cho tinh thần tác phẩm, hay chí ít theo cách tôi cảm nhận thì trong cuốn sách này không có ông bố bà mẹ nào tạo ra không khí “cười lên các con” như thế.

Cheaper by the Dozen là một cuốn sách về gia đình có thật, gia đình của Frank Bunker Gilbreth và Lillian Moller Gilbreth – hai nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giảm thiểu thời gian lãng phí để tăng năng suất lao động, rất nổi tiếng những năm đầu thế kỷ 20. Một gia đình lớn có đến mười hai đứa con mà hai trong số đó đã viết cuốn sách này để kể về tuổi thơ của họ : Frank Jr. và Ernestine. Người cha, khởi nguồn từ căn bệnh nghề nghiệp, đã quyết định áp dụng các lý thuyết của mình vào chính các hoạt động thường nhật trong nhà, vừa để dạy các con tự lập vừa để nghiên cứu. Chẳng hạn như bọn trẻ con được dạy học đánh máy chỉ trong hai tuần, học tính nhẩm giỏi đến mức một đứa ba tuổi đã biết 17 nhân 17 ra bao nhiêu hay là cả đám nhóc đều biết gõ mật mã Morse để bắn tin cho nhau thành thạo như thế nào. Cuốn sách  quả thực cho ta thấy một phương thức dạy dỗ con cái rất thú vị.

Thế nhưng, nếu chỉ có thế, dứt khoát tôi không yêu thích Cheaper by the Dozen. Điểm hay là, tác phẩm một mặt nói rõ tính hiệu quả và khoa học trong phương pháp dạy dỗ mà ông bà Gilbreth áp dụng cho các con, một mặt nó lại tràn đầy tình yêu thương rất mềm mại và chẳng liên quan gì đến các thành tích hay con số. Continue reading

Những thiên đường mù – Dương Thu Hương

.

Tựa sách : Những thiên đường mù

Tác giả : Dương Thu Hương

Nhà xuất bản Phụ nữ – 1988

.

~oOo~

.

Lần đầu tôi đọc văn của Dương Thu Hương là khi đọc cuốn Đỉnh cao chói lọi. Thành thực mà nói thì cuốn đấy rất chán, hoặc là do bà viết thiên về ám chỉ chính trị nhiều quá, hoặc là tôi bị ám ảnh bởi những hồi kèn trống oang oang mở đường cho cuốn sách ấy nhiều quá. Văn chương đọc mà sặc mùi chính trị lộ thiên thì rất đáng buồn. Rồi hôm nay, trong khi ngồi vơ vẩn ngước nhìn lên xuống tủ sách gia đình, mắt tôi chạm đến mấy tựa sách của Dương Thu Hương thời còn chưa bị cấm xuất bản ở Việt Nam và có lẽ do duyên đến, tôi quyết định đọc Những thiên đường mù.

Những thiên đường mù kể về cô gái tên Hằng xuất khẩu lao động sang Liên Xô đang trên đường đi thăm ông cậu bị ốm ở Matxcơva. Đường xa, trời lạnh lại đang ốm, Hằng chìm vào những kí ức xa xưa từ thời bố mẹ cô bị chia lìa, rồi gia đình ông cậu, cô Tâm chị của bố… Cuốn sách tái hiện lại cả một thời kì từ làng quê đến thành thị, từ số phận người nông dân bị đấu tố đến anh tuyên huấn có vợ chỉ học cấp 2 đã thao thao giảng về triết học duy vật.

Những thiên đường mù thông qua số phận của ba người đàn bà để hàm ẩn thông điệp của mình. Continue reading