Cheaper by the Dozen – F. & E. Gilbreth

.

Tựa sách : Hãy cười lên các con – Cheaper by the Dozen

Tác giả : F. & E. Gilbreth

Dịch giả : Hà Hải Châu

Nhà xuất bản Trẻ

.

~oOo~

.

Điều đầu tiên cần nói là về tựa sách, tại sao tôi lại chọn tựa sách tiếng Anh cho bài viết của mình thay vì tựa đã dịch ? Lý do tương tự như hồi viết về cuốn Tess of the d’Urbervilles của Thomas Hardy, nhưng đỡ hơn một chút. Lần này chỉ đơn giản là do tôi thấy tựa dịch khó mà đại diện cho tinh thần tác phẩm, hay chí ít theo cách tôi cảm nhận thì trong cuốn sách này không có ông bố bà mẹ nào tạo ra không khí “cười lên các con” như thế.

Cheaper by the Dozen là một cuốn sách về gia đình có thật, gia đình của Frank Bunker Gilbreth và Lillian Moller Gilbreth – hai nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giảm thiểu thời gian lãng phí để tăng năng suất lao động, rất nổi tiếng những năm đầu thế kỷ 20. Một gia đình lớn có đến mười hai đứa con mà hai trong số đó đã viết cuốn sách này để kể về tuổi thơ của họ : Frank Jr. và Ernestine. Người cha, khởi nguồn từ căn bệnh nghề nghiệp, đã quyết định áp dụng các lý thuyết của mình vào chính các hoạt động thường nhật trong nhà, vừa để dạy các con tự lập vừa để nghiên cứu. Chẳng hạn như bọn trẻ con được dạy học đánh máy chỉ trong hai tuần, học tính nhẩm giỏi đến mức một đứa ba tuổi đã biết 17 nhân 17 ra bao nhiêu hay là cả đám nhóc đều biết gõ mật mã Morse để bắn tin cho nhau thành thạo như thế nào. Cuốn sách  quả thực cho ta thấy một phương thức dạy dỗ con cái rất thú vị.

Thế nhưng, nếu chỉ có thế, dứt khoát tôi không yêu thích Cheaper by the Dozen. Điểm hay là, tác phẩm một mặt nói rõ tính hiệu quả và khoa học trong phương pháp dạy dỗ mà ông bà Gilbreth áp dụng cho các con, một mặt nó lại tràn đầy tình yêu thương rất mềm mại và chẳng liên quan gì đến các thành tích hay con số. Ví dụ, người cha quyết để con gái nhỏ quét sơn hàng rào suốt mười ngày chỉ để nhận 47 xu. Dù tay con phồng rộp lên, dù vợ cằn nhằn xót xa, ông vẫn kiên quyết đợi con hoàn thành cho xong rồi khi trả tiền công, ông mới nói ra món quà bí mật thưởng cho con.

Người cha hiện lên vô cùng đặc sắc. Ông không hề hoàn hảo, lộng ngôn, cũng đổ lỗi, trốn việc và thậm chí dạy con cái mấy trò láu cá lặt vặt nhưng tựu chung, ông là một người chủ gia đình vững chãi. Niềm tự hào về các con ngời sáng trong từng câu nói của ông.

Chẳng mấy chốc những người đi trên xe khác bắt đầu trêu:

– Coi kìa, đám xiếc! Làm sao ông ta có thể nuôi hết đám nhỏ này!

Mẹ ngồi thật thẳng nhìn ra trước giả tảng không nghe thấy gì hết. Nhưng ba thì rất thích thú. Ba nói với họ:

– Mua sỉ theo lố một tá giá bao giờ cũng rẻ hơn mua lẻ.

.

Có rất nhiều mẩu truyện nho nhỏ trong sách giúp chúng ta hình dung về người cha tuyệt vời này, như chuyện về bộ phim Viện dưỡng lão, chuyện ông tìm cách dạy các con mật mã Morse dù bị phản đối kịch liệt, chuyện ông sắp xếp cho các con mổ amygdale, chuyện ông và cái xe điên hay có thể gọi là chuyện “có thấy con chim nhỏ không ba?”, chuyện ông nhảy vô cái “hộp cá mòi” của bạn trai con gái cả… và đặc biệt tôi rất thích câu chuyện về con thuyền Rena. Người ta hay nói về những gia đình đông con như thể định lập một đội bóng, Frank Gilbreth không như vậy, ông lập ra một thủy thủ đoàn. Và do nghề nghiệp của mình, ông dĩ nhiên phân công công việc cho các con rất cụ thể và khoa học. Mọi thứ đều được tập kĩ càng trước khi tất cả được lên con thuyền hiền lành ông vừa tậu. Chuyến ra khơi là một trò chơi lớn mà ông say sưa chơi cùng các con đến mức cực kì nhập vai thuyền trưởng, dùng đến cả ngôn ngữ đúng kiểu thuyền trưởng nói chuyện với thủy thủ. Chính sự cao hứng này, bất chấp các nguyên tắc hoạt động khoa học được tuân theo triệt để, ông và lũ con đã biến mọi thứ trở nên cực kì vui nhộn và sinh động.

Noi theo gương ba, các phụ tá của ba nhanh chóng dùng ngôn ngữ dao búa để truyền lệnh sang cho đàn em. Chẳng mấy chốc con thuyền Rena như là một con tàu hải tặc.

Ba ra lệnh cho chị cả Anne:

– Cho cuộn những dây xích lại!

Anne truyền lệnh ngay:

– Tuân lệnh Thuyền trưởng. Nhanh tay lên các chàng trai. Rề rà mãi ta lại cho cùm trong gầm tàu bây giờ.

Nếu con thuyền thật sự có gầm tàu với cùm sắt chắc sẽ có tên nào đó bị cùm vì lọng cọng không cập bến theo đúng ý ba. 

.

Tuy không nổi bật bằng hình ảnh người cha, người mẹ vẫn để lại một ấn tượng rất tốt đẹp của hình mẫu vợ và mẹ lý tưởng. Còn lũ trẻ thì mỗi đứa một vẻ và tuy đông lúc nhúc, tất cả đều được quan tâm và yêu thương đồng đều như nhau. Thật là một cảm giác ấm áp khi ta biết rằng, một gia đình thú vị như vậy lại hoàn toàn có thật trong đời thường.

Cheaper by the Dozen làm tôi nhớ đến hai cuốn sách. Thứ nhất là nó hao hao Little women của Louisa M. Alcott, cùng đề tài, tuy vậy, đặc sắc hơn mà cũng hài hước hơn. Thứ hai, cuốn sách gợi cho tôi về Momo của Michael Ende. Trong Momo, các nhân vật “phản diện” được mô tả là những kẻ mặc vest xám, cử chỉ lạnh tanh, lúc nào cũng đi bảo mọi người phải tiết kiệm thời gian đến kiệt cùng có thể. Dĩ nhiên tôi có thể hiểu sự ẩn dụ của Michael Ende nhưng tôi cứ tự hỏi, không rõ ông đã bao giờ nghe nói đến Frank Gilbreth chưa, cái con người dành cả đời để tiết kiệm từng giây một ấy ? Hay chí ít, liệu ông đã đọc Cheaper by the Dozen bao giờ chưa nhỉ ? Bởi lẽ cái gia đình Gilbreth này còn có tinh thần tiết kiệm thời gian ghê gớm hơn cả mấy ông vest xám kia nữa. Ấy thế mà cuộc sống của họ chẳng xám xịt chút nào, không có gì là quá khi nói rằng, nó vô cùng rực rỡ những yêu thương.

.

Có lần một người đã hỏi ba:

– Tại sao ông cứ thích tiết kiệm thời gian chứ ? Ông định làm gì với thời gian tiết kiệm được ?

Ba trả lời người ấy:

– Để làm việc, nếu đó là điều ông thích, để nghiên cứu khoa học, hoặc để làm nghệ thuật, để phụng sự cái đẹp, để vui thú, hoặc…

Ba nhìn người ấy qua gọng kính, nheo mắt lại hóm hỉnh:

– Hoặc để chơi bi, nếu như lòng ông muốn thế!

.

chiemphong

  1. Cuốn này dựng thành phim rồi thì phải, có Hilary Duff và một bác rất quen mặt nhưng quên tên đóng, không biết có đúng không ?

    Nếu đúng thì phim này mình chưa xem :”>

    • chiemphong
    • April 20th, 2011

    Đó là phần 2 hay 3 thì phải và ngoài chuyện có 12 đứa con thì chẳng liên quan gì (và mình xem rồi, và nó rất nhảm). Phần 1 làm những năm 50s hay 60s gì đó mới là bản sách này.

      • acness
      • November 26th, 2012

      bộ phim rất hay mà, đâu có nhảm

        • Chiễm Phong
        • November 28th, 2012

        Chắc tùy người đó bạn. Mình thì thấy nó nhảm. :)

  2. Vậy thì may quá, đằng nào cũng không có ý định xem phim :))

    Cuốn này xuất bản năm nào nhỉ, để hôm nào rỗi mình tìm thử ?

    • chiemphong
    • April 20th, 2011

    2004, giá 25k, bìa rất dở hơi.

    • bạn này sở thích là chê bai thì phải.mình nghĩ là không có điều gì khiến bạn hài lòng

        • Chiễm Phong
        • December 14th, 2013

        :3 bạn ở trên có đọc cái bài review này không mà comt cái comt kì bí lạc loài vậy? Hình như bạn có sở thích không suy nghĩ trước khi đưa ra kết luận chăng? Xin lỗi nếu hơi đanh đá nhưng tôi đúng là không thích cái kiểu đọc qua loa phán như đúng rồi thế thật.

    • Celil Gadien
    • August 14th, 2011

    Em vừa đọc qua bài review của chị Du, phải nói là vô cùng thích thú :) Cho em hỏi chị mua cuốn sách này ở hiệu sách hay phải ra hàng sách cũ tìm thế ạ? Sách ra hơi lâu rồi em sợ không còn :(

  1. July 25th, 2012

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: