Hà Nội cũ – Doãn Kế Thiện

1448439603_img300

Tên sách: Hà Nội cũ

Tác giả: Đoàn Kế Thiện

Nhà xuất bản Hà Nội và Nhã Nam

~oOo~

Chúng ta đang sống trong một thời đại về công nghệ thông tin, các thành thị phát triển cùng với những tòa nhà cao tầng và giao thông lập thể. Thật khó có thể hình dung ngày xưa các cụ sống ra sao, thiếu những vật dụng hiện đại thế nào. Ở Hà Nội nói riêng, nhắc đến Hà Nội cũ đa phần người ta sẽ nhớ tới sự hào hoa của Hà Nội đầu thế kỷ XX với những công trình do Pháp xây dựng. Thế nhưng, chỉ cần lùi thời gian lại thêm một chút, chúng ta sẽ có thêm những hình dung khác về nếp sống người xưa tại ngay Hà Nội thời nhà Nguyễn thông qua một cuốn sách rất xinh xắn: Hà Nội cũ của Doãn Kế Thiện.

Hà Nội cũ được xuất bản lần đầu năm 1943, là tập hợp hơn hai mươi mẩu chuyện dân gian về xứ Hà thành. Các câu chuyện được viết với lối văn phong phóng khoáng, giản dị đã tái hiện lại một phần nếp sống xưa. Cả tập sách đem lại cho người đọc một cái nhìn khá tổng quan về con người và phong tục tại Hà Nội, cả tốt lẫn xấu. Bên cạnh sự hào hùng trong đánh giặc của “Ông Ầm” Cửa Đông, cũng có Cây dừa bêu đầu tội phạm ngay gần hồ Hoàn Kiếm ngày nay, Vũng voi giày xử tội dâm phụ hay Hồ xác trẻ, nơi an táng của những đứa trẻ chết non. Danh nhân ngoài những người khí chất lẫm liệt như sư cô Tuyết Ni (Tháp Tuyết Ni), bà Mai (Bà Tiết chặt ngón tay), ông Hoàng Diệu (Cây cổ thụ với ông Hoàng Diệu) cũng có những biệt danh tai tiếng của Trai Ngõ Trạm, gái Tạm Thương hay Bãi quần ngựa của chú Cẩu. Không chỉ có sĩ tử hay ông nghè, ông cống, tác giả không quên những nhân tài ẩn danh như Khóa Liến với ông Tiền Quân Thành hay một số nữ sĩ tiết liệt như Cô hàng hương trước Văn Miếu và cô hàng cơm trong Xóm học trò. Ngòi bút của tác giả chân thực lột tả, châm biếm cái xấu, cái hèn mà cũng không hề khoa trương khi ca ngợi cái hay, cái tốt. Về phong tục, ngoài tính sỉ nhục phụ nữ của hủ tục gọt gáy bôi vôi trong Vị thần gọt gáy bôi vôi, ta sẽ hiểu thêm được sự tích của một câu chuyện đau lòng đằng sau sự phản bội trong hôn nhân từ phía người vợ. Người đọc cũng sẽ bắt gặp nét tươi vui, trân trọng người già trong phong tục kính thọ của Đình Yến Lão. Từ câu chuyện nhỏ này mà tôi mới hay, từ “ông bô” cũng không hề mang ý xấu như tôi từng nghĩ trước đây. Người Hà Nội cũ với tập quán của họ qua những câu chuyện kể cũng khá bình dị, không chỉ có các sĩ phu nho nhã, các cô nàng thướt tha mà cũng chẳng thiếu lính lệ bỉ ổi, gái trông kho đanh đá, nanh nọc. Bên cạnh những câu chuyện về danh nhân, phong tục, gần về cuối sách, ta sẽ bắt gặp thêm Hà Nội chính khí ca viết dưới thể thơ lục bát, một dạng truyện thơ ngắn kể về cuộc chiến giữ thành Hà Nội của tổng đốc Hoàng Diệu trước sự ngấp nghé xâm lược của thực dân Pháp với mảnh đất ngàn năm văn hiến. Người Hà Nội nói chung, không chỉ đơn giản là người có quê tại Hà Nội mà còn là kẻ đi, người ở, những người có liên quan đến mảnh đất này mà không hề cố định tới một nhóm đối tượng cụ thể nào cả, chẳng sai gì so với người ta vẫn bảo “đất Thăng Long kẻ chợ”.

Những gì tôi cảm nhận được từ Hà Nội cũ là một sự thân thương và gần gũi với thành phố quê hương. Đây là một cuốn sách nhỏ, dễ đọc nhưng rõ ràng sự hiểu biết của tác giả không hề nhỏ chút nào. Những câu chuyện Doãn Kế Thiện kể lại trong Hà Nội cũ xứng đáng là một tư liệu quý dành cho tất cả mọi người, từ bình dân cho đến giới nghiên cứu. Văn phong của ông giản dị, trung thực khiến người đọc sẽ tự hình thành được chủ kiến riêng mà không quá phụ thuộc vào tinh thần của người viết. Ấn bản mới của Nhã Nam có thêm tư liệu ảnh về Hà Nội cũ, góp phần hình dung thêm về quang cảnh và đời sống bình dân tại Hà Nội cuối thế kỷ XIX, đầu XX. Thật là một tập sách khiến người đọc yêu thích và hài lòng.

Vankey

Advertisements
  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: