Cân bằng mong manh – Rohinton Mistry

19-can-bang-mong-manh

Tác phẩm : Cân bằng mong manh (A fine balance)
Tác giả : Rohinton Mistry
Dịch giả : Nguyễn Kim Ngọc
NXB Trẻ 2014

~oOo~

Tôi chào đón mùa hè năm nay bằng một cuốn sách dày cả về lượng lẫn chất : Cân bằng mong manh của Rohinton Mistry. Như mọi lần, khi đọc những cuốn sách dày như vậy, tôi thường thả lỏng tinh thần để bản thân tự nhiên tiếp nhận tác phẩm.

Những câu chuyện trong Cân bằng mong manh xảy ra ở “thành phố bên bờ biển” hoặc “những ngôi làng ven sông”. Không có tên địa danh cụ thể và bạn đọc chỉ biết chúng nằm ở Ấn Độ. Đây là một dụng ý riêng của Rohinton Mistry nhằm hé lộ : bạn có thể bắt gặp những mảnh đời này ở bất kỳ nơi nào tại Ấn Độ giữa thế kỷ 20.

Cân bằng mong manh xoay quanh bốn nhân vật chính : Dina, một góa phụ không muốn ngửa tay xin viện trợ từ ông anh trai thực dụng; cậu sinh viên Maneck với những tổn thương từ gia đình và cú sốc khi bước chân vào đại học; hai bác cháu thợ may Ishvar và Om, nạn nhân của nạn phân biệt đẳng cấp. Với năm chương đầu kể chi tiết quá khứ của từng người, Rohinton Mistry đã giúp tôi hiểu rằng, nỗi thống khổ của con người là muôn màu muôn vẻ và chúng ta cần học cách thông cảm cho những suy nghĩ, cảm xúc, cũng như cách ứng xử của họ.

Những năm thập niên 70, với nỗ lực nhằm cứu vãn quyền lực, thủ tướng Ấn Độ đã ban bố tình trạng khẩn cấp. Những ung nhọt từ lệnh tình trạng khẩn cấp đã dần hình thành từ năm chương đầu, mưng mủ trong suốt mười một chương tiếp theo, và để lại những di chứng đau thương đến tuyệt vọng ở hồi kết.

Dưới sức ép của tình trạng khẩn cấp, Dina, Maneck, Ishvar và Om buộc phải sống chung với nhau. Một sự lựa chọn bất đắc dĩ cũng chỉ vì kế sinh nhai. Dần dần, sự đồng cam cộng khổ đã kéo sát họ gần nhau hơn để sưởi ấm cho nhau. Là một độc giả theo sát từ đầu truyện, tôi rất cảm thông trước những quyết định đầy tính toán của họ. Tôi xúc động khi họ đã vượt qua những rào cản nội tâm, tự cho bản thân một cơ hội bằng cách mở lòng chào đón những người xa lạ. Tôi vui mừng khi họ dành cho nhau sự tử tế, chân thành, và cũng như họ, tôi chỉ mong sao quãng thời gian tươi đẹp trong căn hộ chật hẹp này sẽ kéo dài mãi mãi, mặc cho hiện thực tàn khốc đang xoay vần như vũ bão ngoài kia.

Cân bằng mong manh đã mang đến cho tôi rất nhiều trải nghiệm về cảm xúc trước những mảnh đời kiếp người xứ Ấn. Tôi quý mến Dina bởi tình thương như mẫu tử và nghị lực sống phi thường của cô. Tôi khâm phục Ishvar, người đàn ông mang khát vọng sống, khát vọng đổi thay mãnh liệt. Và trước những biến động nặng nề của xã hội, những người trẻ như tôi có lẽ sẽ giống Om, bi quan và mất niềm tin vào cuộc sống, hoặc Maneck, tuyệt vọng đến cùng cực.

Rohinton Mistry là một người kể chuyện tài ba. Với đầy đủ mở đầu (năm 1975), thân truyện gồm 16 chương, và phần kết (năm 1984), Rohinton Mistry đã tự xây một ngôi nhà nghệ thuật có kết cấu hài hòa, vững chắc. Và văn phong gai góc, không giáo điều chính là lớp sơn cho ngôi nhà đó. Những câu kể tự nhiên, việc sử dụng các động từ và tính từ mạnh nhằm miêu tả một xã hội Ấn Độ hỗn độn với hàng loạt các chính sách oái oăm, hệ thống quan chức thối nát thay phiên nhau hành hạ người dân. Bên cạnh đó, Rohinton cũng rất khéo léo sắp xếp các tầng ý nghĩa, đan cài những nút thắt éo le, để từ đó vạch ra một sự thật : ước mơ nhân quyền và hi vọng hạnh phúc mới thật mong manh làm sao.

Kết thúc bài viết, tôi xin trích một câu nói trong truyện đủ để khái quát toàn bộ nội dung và thông điệp trong Cân bằng mong manh.

Cậu thấy đấy, cậu không thể tự nhiên vẽ ra những ranh giới cùng vách ngăn và từ chối di chuyển vượt quá phạm vi của chúng. Đôi khi cậu phải lấy thất bại làm những viên đá lát con đường dẫn mình đến thành công. Cậu phải duy trì một trạng thái cân bằng mong manh giữa hi vọng và tuyệt vọng.

Hạnh Tâm

Bài đoạt giải 2 cuộc thi điểm sách Reading Cafe Birthday Contest 2016

Advertisements
  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: